1 Temmuz 2005'te SEPECAT Jaguar Fransız hizmetinden çekildi ve tören Saint-Dizier'de yapıldı çünkü bu uçak tipi 1973'ten beri Saint-Dizier'de konuşlanmıştı. Escadron de chasse 1/7 Provence (avcı filosu) Jaguar A ve E uçaklarını teslim etti ve beklemeye başladı. On bir ay sonra, 27 Haziran 2006'da, ön cephe Fransız avcı filosu için üretilen ilk Dassault Rafale, 11/29 pistine indi. Fransız Hava Kuvvetleri daha önce de Rafale kullanmıştı - Mont-de-Marsan'daki değerlendirme birimi ilk olarak bu uçaklara sahipti - ancak bu, savaşta uçurulacak olan ilk uçaktı.

Hazırlık süreci hızlıydı. Ocak 2007'ye gelindiğinde Provence'ın envanterinde yirmi adet Rafale B ve C uçağı bulunuyordu. 12 Mart 2007'de bunlardan üçü Tacikistan'ın Duşanbe kentine uçtu ve iki gün sonra Afganistan üzerindeydiler. 28 Mart 2007'de bir Saint-Dizier Rafale, Hollanda birliklerini desteklemek amacıyla, bir deniz Super Étendard'ı tarafından tutulan lazer güdümlü GBU-12 bombasını, bu tipin muharebedeki ilk bombasını bıraktı. Yirmi yıldır hiç savaşmadığı yönünde suçlamalarla karşı karşıya kalan bir uçak için bu iki hafta, tartışmayı sonlandırdı.

Üs aynı zamanda okul binası haline de geldi. 6 Ekim 2010'da Saint-Dizier'de kurulan Rafale 2/92 Aquitaine Dönüşüm Filosu, 1 Eylül 2016'da Rafale 3/4 Aquitaine Dönüşüm Filosu olarak yeniden adlandırıldı. Hava kuvvetleri pilotlarını ve silah sistemleri subaylarını, Fransız Donanması mürettebatını ve ihracat müşterilerinin mürettebatını eğitiyor; bu nedenle Haute-Marne'deki hava kuvvetleri jetlerinin arasında genellikle bir deniz Rafale M uçağı park halinde bulunur.

Kaptan Claire Mérouze de burada Rafale uçağını kullanan ilk kadın oldu. Ocak 2012'de Saint-Dizier'e atanan ve bir Mirage IV navigatörünün kızı olan Mérouze, Aquitaine'de eğitimini tamamladıktan sonra Provence filosuna katıldı ve savaş pilotu brövesine sahip on ikinci Fransız kadın oldu. Provence filosu ise 24 Haziran 2016'da Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Al Dhafra'ya kalıcı olarak taşındı ve Mont-de-Marsan'a giderken Saint-Dizier'den geçen 3/30 Lorraine avcı filosuyla yer değiştirdi.

Fransa'nın üç nükleer bileşeni var. Stratejik ağırlığı taşıyan balistik füze denizaltıları Force océanique stratégique'e aittir; Force aéronavale nucléaire, Rafale M uçak gemisine ASMPA-R füzesi yerleştirir; ve 14 Ocak 1964'te kurulan Forces aériennes stratégiques, karadan konuşlandırılan havadan teslim edilen silahı kullanır. FAS, 8 Ekim 1964'te bir Mirage IV ve bir AN-11 bombasıyla ilk alarm durumuna geçti ve o zamandan beri alarm durumundan hiç düşmedi. Hava bileşeni şu anda iki filodan oluşuyor ve her ikisi de Saint-Dizier'de konuşlanmış durumda.

Gascogne 1/4 Avcı Filosu, Fransa'nın ilk nükleer filosunun plakasını devraldı; bu filo, 19 Temmuz 1966'da Tamouré Operasyonu sırasında ülkenin ilk havadan atılan atom bombasını bırakan Mirage IV birimiydi. Filo, 2009 yılında Saint-Dizier'de Rafale B uçaklarıyla yeniden kuruldu ve 1 Temmuz 2010'da ASMP-A füzesi burada Rafale F3'lerde operasyonel hale getirildi. Soyu 1916'daki Amerikan gönüllülerine dayanan ve uçaklarında Sioux başı bulunan La Fayette 2/4 Avcı Filosu, ilk Rafale B uçağını Ağustos 2015'te Saint-Dizier'de teslim aldı ve 29 Ağustos 2018'deki bir törenle değişimi tamamladı. O gün, Mirage 2000N dönemi sona erdi ve hava caydırıcılığı tamamen Rafale'lerden oluşan bir filoya dönüştü.

Bu silah, yaklaşık 5,4 metre uzunluğunda, 840 kilogram ağırlığında, yaklaşık Mach 3 hızında, 500 kilometre menzile sahip ve yaklaşık 300 kilotonluk havadan taşınabilen nükleer savaş başlığı taşıyan bir ramjet füzesidir. Yenilenmiş ASMPA-R, ilk olarak 22 Mayıs 2024'te bir Rafale uçağından operasyonel bir tatbikat kapsamında fırlatıldı ve 10 Kasım 2025'te hizmete girdiği ilan edildi. Halefi olan hipersonik ASN4G'nin ise 2035 civarında hizmete girmesi bekleniyor.

Üssü farklı kılan şey, tesisat yapısıdır. 2008 ve 2012 yılları arasında Fransa, özel mühimmat depolarını yeniden düzenledi; beş depodan üçü Istres, Avord ve Saint-Dizier'de ASMPA vektör depoları olarak yeniden inşa edildi ve ikisi kapatıldı. Füze gövdeleri depoda bulunur ve filoya dağıtılır; savaş başlıkları ise ayrı bir koruma bölgesinde saklanır. Fransa, savaş başlıklarının nerede bulunduğunu teyit etmiyor ve burada yer alan hiçbir şey, bunu teyit ettiği şeklinde yorumlanmamalıdır. Yayınlanan şey ise yapıdır: Hava kuvvetlerinin stratejik olarak adlandırdığı üç üs, bunlardan birinde uçaklar, füzeler ve mürettebat aynı alanda konuşlandırılıyor.

Stratejik Hava Kuvvetleri yılda yaklaşık yetmiş eğitim tatbikatı düzenliyor. Bunlardan ikisi diğerlerinden daha önemli. İlki Banco olarak adlandırılıyor. Gerçek ASMPA-R füzeleri depodan çıkarılıp gerçek Rafale uçaklarının altına yerleştiriliyor, mürettebat kokpite geçiyor ve tatbikat, uçakların füzelerle dolup pilotların emniyet kemerlerini takıp, gelmeyen bir emri beklemeleriyle sona eriyor. O dönemde FAS'ın komutanı olan General Bruno Maigret, 2019'da Ulusal Meclis savunma komitesine bunun genellikle bir hafta boyunca gömülü komuta merkezlerinde bekledikten sonra gerçekleştiğini söylemişti. Uçaklar asla gerçek bir silahla havalanmıyor: Fransa'da barış zamanında gerçek bir nükleer silahla uçmak yasak. Banco tatbikatı yılda yaklaşık iki kez düzenleniyor ve FAS'ın elindeki neredeyse tüm savaş başlıklarını kapsıyor.

İkincisi Poker ve Poker, uçuşun ta kendisi. Yılda dört kez FAS, uçağın altında tam boyutlu bir maket olan etkisiz bir füze ile tam bir nükleer saldırı düzenliyor. Tipik bir uçuş planında, Airbus A330 MRTT Phénix tankerleri alacakaranlıkta havalanıyor, 4. Avcı Kanadı'nın (4e escadre de chasse) Rafale B uçakları ve refakatçileri Bretonya üzerinde yüksek irtifada onlara katılıyor, ilk yakıt ikmali yapılıyor, ardından Biskay Körfezi üzerinden, Pireneler'i aşarak Akdeniz'e doğru bir geçiş gerçekleşiyor. Son bir yakıt ikmali yapıldıktan sonra, paket Massif Central ve orta Fransa üzerinde simüle edilmiş bir düşmanla (diğer Fransız avcı uçakları ve gerçek kara tabanlı hava savunmaları) mücadele ederek ilerliyor, çok alçak irtifada nüfuz ediyor ve hayali bir fırlatma gerçekleştiriyor.

Poker tatbikatı, hava savunması konuşlandıran ve kullanılan üsleri güvence altına alan kara birliklerinin yanı sıra elliye kadar uçağı içerebilir. Gizli değildir. NOTAM'lar önceden yayınlanır ve tankerler ile AWACS uçakları halka açık uçuş takip sitelerinde görülebilir; bu da amacın bir parçasıdır: Kimsenin işe yaradığını göremediği bir caydırıcı, kimseyi caydırmaz. 16-17 Mart 2026 tarihli tatbikatta, Brittany'den Massif Central'e kadar olan hava sahasında, Saint-Dizier'den Rafale B, Istres'ten Phénix ve hava fotoğrafı için bir Boeing E-3F olmak üzere yaklaşık kırk uçak kullanıldı.

Daha küçük akrabaları da var. Belote, küçültülmüş bir Poker. Excalibur ise etkisiz bir ASMP-A füzesinin canlı atış simülasyonu. Ve FAS, bir noktayı vurgulamak için periyodik olarak coğrafyayı genişletiyor: Ocak 2019'da iki Rafale, Mirage 2000'lerin eşlik ettiği ve simüle edilmiş düşman uçaklarının karşı koyduğu bir baskında, La Réunion'dan anakara Fransa'ya 9.000 kilometreden fazla uçtu ve bu uçuş on iki saatten fazla sürdü.

7. Avcı Filosu, Mayıs 1973'te Nancy-Ochey'den geldi ve Anglo-Fransız yapımı SEPECAT Jaguar'a geçiş yapan ilk filo oldu. Saint-Dizier'den üç filo uçtu: 1973'ten 2005'e kadar 1/7 Provence Avcı Filosu, 1973'ten 2001'e kadar 3/7 Languedoc Avcı Filosu ve 1974'ten 2001'e kadar eğitim birimi olan 2/7 Argonne Avcı Filosu. Üç filodan ikisi nükleer filoydu. 1993 yılına kadar savaş görevleri, Fransa'nın "son uyarı" silahı olan AN-52 serbest düşüş taktik bombasıydı ve Provence ilk nükleer alarmını 1 Eylül 1974'te verdi.

Bunu zorlu bir yoldan kazanmışlardı. 25 Temmuz 1974'te Provence'a ait bir Jaguar A uçağı, Maquis adı verilen testte, Plüton savaş başlıkları için tasarlanmış deneysel bir çekirdek taşıyan 8 kilotonluk bir AN-52 füzesini bıraktı. Bu, bir uçaktan silah bırakarak gerçekleştirilen yalnızca üç Fransız nükleer testinden sonuncusuydu.

Geleneksel kayıtlar uzundur. Kasım 1977'den Mayıs 1978'e kadar Fransız Jaguar uçakları, Lamantin Operasyonu kapsamında Dakar'dan kalkarak Moritanya'daki Polisario konvoylarına karşı uçtu. Çad'da neredeyse sürekli olarak bulundular — Tacaud, Manta, Épervier — 16 Şubat 1986'da Libya'daki Ouadi Doum havaalanına yapılan baskın ve 7 Ocak 1987'de radarlarına yapılan saldırı da dahil. Çad operasyonlarında en az dört uçak ve iki pilot kaybedildi.

En bilinen görev aynı zamanda en kötüsüdür. 17 Ocak 1991'de Jaguar uçakları, Körfez Savaşı'nın ilk taarruz görevinde, 250 kilogramlık bombalar ve BLG-66 Bélouga misket bombalarıyla Kuveyt'teki El-Jaber havaalanına saldırdı. Yaklaşma 30 metre yükseklikteydi. Çıkış yolunda, uçaklar kimsenin haritasında işaretlenmemiş bir Irak komuta merkezini 7 metre yükseklikte geçti; dört uçak uçaksavar ateşiyle vuruldu ve bundan sonraki tüm Fransız görevleri daha yüksekten gerçekleştirildi. Fransız Jaguar uçakları savaşı 615 sorti ve 1088 uçuş saatiyle tamamladı. Ardından Türkiye, Ruanda, Bosna ve Kosova geldi. 7. Filo, Fransız Hava Kuvvetleri'nin kanat seviyesini kaldırmasıyla 22 Haziran 1995'te feshedildi, ancak filoları uçmaya devam etti ve bu uçak tipi, 1 Temmuz 2005'te Saint-Dizier'de yaklaşık 1700 Fransız pilotun eğitim aldığı bir yer olarak hizmetten çekildi.

Ağustos 1910'da Saint-Dizier yakınlarına bir uçak düştü ve büyük bir kalabalık toplandı. Kasaba halkı -övünenler- bir havacılık komitesi kurarak bir alan inşa ettirip savaş bakanlığına bağışladı. Robinson arazisi 24 Ağustos 1913'te resmen hizmete açıldı. Askeri havacılık Eylül 1939'da geri döndü ve Haziran 1940'a kadar bir dizi avcı ve keşif grubu burayı kullandı. 15 kilometre uzaklıktaki Orconte'ye, Antoine de Saint-Exupéry 3 Aralık 1939'da 2/33 keşif grubuyla uçmak için geldi; orada ısıtılmayan bir çiftlik evinde geçirdiği kış, Savaş pilotu.

Almanlar, Ağustos 1944'e kadar sahayı ellerinde tuttular ve yoğun bir şekilde kullandılar: 1941'de Bf 109E'lerle Jagdgeschwader 54, 1942-1944 yılları arasında Bf 110 ve Do 217 gece avcı uçaklarıyla Nachtjagdgeschwader 4, 1943'te Jagdgeschwader 27, 1944'te NJG 1 ve NJG 5, Haziran 1944'te Jagdgeschwader 301 ve Haziran ve Temmuz 1944'te Ju 88 ve olağanüstü Mistel kompozitiyle (sırtına monte edilmiş bir avcı uçağından uçurulan insansız, patlayıcı dolu bir bombardıman uçağı) Kampfgeschwader 101, Mistel'in Normandiya açıklarındaki işgal filosuna karşı ilk kez kullanıldığı haftalarda bu alanda yoğun bir şekilde görev yaptı.

Amerikan kuvvetleri Eylül 1944'te havaalanını ele geçirdi ve A-64 İleri İniş Alanı olarak işletti. 100. Avcı Kanadı Karargahı Eylül-Aralık 1944 tarihleri arasında burada konuşlandı ve 27., 367. ve 405. Avcı Grupları, 10. Keşif Grubu ile birlikte buradan P-47 Thunderbolt uçaklarıyla uçuşlar gerçekleştirdi. Havaalanı 5 Temmuz 1945'te tekrar Fransız kontrolüne geçti.

Yeniden yapılanma 1949'da başladı ve 113 numaralı Hava Üssü 1951'de resmen kuruldu; yeniden inşa çalışmaları 1956'da bir jet pisti ve modern hangarlarla tamamlandı. Aynı yıl, üssün komutanı Albay René Gavoille, eski silah arkadaşı Saint-Exupéry'yi üssün hamisi olarak seçti; anıt dikili taş 29 Mart 1957'de açıldı. Sonra bomba geldi. 1965'te Saint-Dizier'de altı Dassault Mirage IVA ile 2/94 Marne Bombardıman Filosu (bombardıman filosu) kuruldu; bu filo, Fransa genelinde dağılmış dokuz Mirage IV filosundan biriydi ve 1 Temmuz 1988'de dağıtılana kadar üsten nükleer alarm durumunda kaldı. Bu nedenle Saint-Dizier, altmış yıldır bir biçimde nükleer üs olmuştur.

Üs bugün, 26 Ağustos 2015'te Saint-Dizier'de yeniden kurulan 4. avcı filosu (4e escadre de chasse) bünyesinde yer almaktadır: Gascogne, La Fayette, Aquitaine dönüşüm filosu ve 15/4 Haute-Marne uçak bakım filosu (escadron de soutien technique aéronautique 15/4 Haute-Marne). Ayrıca, Fransız-İtalyan yapımı SAMP/T Mamba ve Aster 30 füzeleriyle donatılmış kendi karasal hava savunma birimi olan 5/950 Barrois karasal hava savunma filosuna (escadron de défense sol-air 5/950 Barrois) sahiptir; bu, bir Fransız hava üssü için nadir, bu üs için ise oldukça belirgin bir durumdur. Barrois, ilk operasyonel Mamba atışını 20 Mayıs 2014'te Biscarrosse'daki DGA atış poligonunda gerçekleştirmiştir.

Hesaplamalar oldukça sıkı. Hava Kuvvetleri ve Uzay Dairesi'nin 2024 yılında 109 Rafale uçağı vardı; planlama yasasına göre 2035 yılına kadar 225 savaş uçağına ulaşması hedefleniyordu ve bu Rafale uçaklarının 24'ü zaten Yunanistan ve Hırvatistan'a gönderilmişti. Genelkurmay Başkanı General Jérôme Bellanger, 2025 yılında, operasyonel sözleşmeleri yerine getirmek için Rafale uçaklarını yüzde on beş oranında fazla kullandıklarını söylemişti. Nükleer filolar bu sıkışıklığın içinde korunuyor, hatta bundan muaf tutuluyor: Ocak 2024'te sipariş edilen 42 uçaktan 20'si, ASN4G füzesini taşıyacak olan F5 standardında teslim edilmeleri için 2033-34'e ertelendi.

Saint-Dizier yakında tek hava üssü olma özelliğini kaybedecek. Luxeuil-Saint-Sauveur 116 numaralı hava üssü, iki yeni nükleer Rafale filosunu ve ASN4G için bir depoyu barındırmak üzere 2027'den 2035'e kadar en az 1,5 milyar euroya yeniden inşa ediliyor ve bu da üssün personelini yaklaşık 2.000'e çıkararak iki katına çıkarıyor. Saint-Dizier kendi rolünü koruyor ve 8 Ekim 2024'te Stratejik Hava Kuvvetleri üssün altmışıncı yılını kutladığında ve bakan bu vesileyle Rafale F5'in yanında uçacak olan gizli savaş insansız hava aracını tanıttığında geleceğin bir parçasını elde etti.

Fransa'nın az nüfuslu bir bölgesinde büyük bir işveren olmaya devam ediyor. Ekim 2024'te yayınlanan bir INSEE araştırması, üste 2.024 kişinin çalıştığını (1.932 asker ve 92 sivil) ve 192 yedek askerin bulunduğunu tespit etti ve 110 belediyeyi kapsayan bir alanda yaklaşık 3.800 kişinin buradan gelir elde ettiğini, yani her yirmi kişiden birinin buradan gelir sağladığını ortaya koydu. Üs ayrıca yukarıya bakmayı da öğreniyor: Eylül 2026'nın başlarında hava kuvvetleri, NATO nükleer tesislerini rahatsız eden insansız hava aracı saldırılarına basit bir yanıt olarak, yaklaşık 200 metre yükseklikte uçan ve doğrudan koruma filosuna veri sağlayan elektro-optik ve kızılötesi sensörlü, bağlı bir gözetleme balonunu denedi.