Pakistan Deniz Hava Kuvvetleri'nin katıldığı her savaş ve operasyon
Hava kuvvetlerinin en büyük kaybı olan, 10 Ağustos 1999'da düşürülen Atlantic uçağı, iki hükümet tarafından hala farklı şekillerde tanımlanıyor: Hindistan, uçağın Hindistan hava sahasına girdiğini ve düşmanca davrandığını söylerken, Pakistan bunun kendi hava sahasında silahsız bir eğitim uçuşu olduğunu iddia ediyor ve Uluslararası Adalet Divanı sadece yargı yetkisinin olmadığını belirtti. PNS Mehran'a 2011'deki baskında kayıp sayısı 10 ile 18 arasında değişiyor. Mayıs 2025 için Hindistan, donanmasının Pakistan donanmasını limanda tuttuğunu iddia ediyor; Pakistan'ın konumu bulunamadı. Boş hücreler, hiçbir rakam doğrulanamadığı için boştur.
1971'de Karaçi üzerinde ödünç alınan bir yolcu uçağından, Mayıs 2025'teki denizdeki gerilime kadar.
| Anlaşmazlık | Yıllar | Aykırı | Ana uçak | Çıkışlar | Uçak kayboldu | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1971 Hindistan-Pakistan SavaşıKaraçi açıklarındaki deniz savaşıPakistan Donanması (doğaçlama hava devriyesi) | 1971 | Hindistan | Fokker F27 (PIA'dan kiralanmış) | |||
|
Hindistan'ın Karaçi'ye düzenlediği füze botu saldırısının ardından Pakistan Uluslararası Havayolları'ndan kiralanan bir Fokker F27 ile deniz keşif uçuşu gerçekleştirdim. Hindistan'ın füze botlarının 4-5 Aralık 1971 gecesi Trident Operasyonu'nda Karaçi'ye saldırması ve ardından 8-9 Aralık'ta Python Operasyonu'nun gerçekleşmesi sırasında donanmanın hiçbir uçağı yoktu. İngilizce Vikipedi'nin hava kuvvetleri tarihine göre, donanma 6 Aralık'ta Pakistan Uluslararası Havayolları'ndan bir Fokker F27 kiraladı ve sivil havayolu pilotları devriye görevinde gönüllü olarak uçurdu. Aynı anlatıma göre, gözlemci olarak uçan Komodor AW Bhombal, Pakistan fırkateyni PNS Zulfiqar'ı yanlışlıkla bir Hint savaş gemisi olarak tanımladı ve ona karşı bir bombalama görevini onayladı; bu da dost ateşi olayı olarak kaydedildi. Vikipedi, hava kuvvetlerinin kuruluşunu bu olayların ortasında, 9 Aralık'a tarihlendiriyor. Öte yandan, Hint Donanması'nın uçak gemisi uçakları Doğu Pakistan limanlarına saldırdı; bu sitedeki Hint deniz hava kuvvetleri veri seti, bir Hint Alizé uçağının Pakistan uçağı tarafından düşürüldüğünü kaydediyor; bu, Pakistan Hava Kuvvetleri'nin bir başarısıdır, deniz kuvvetlerinin değil. Sonuç Pakistan'ın Doğu Komutanlığı 16 Aralık'ta Dakka'da teslim oldu ve 17 Aralık'ta ateşkes ilan edildi; savaş, donanmayı kendi uçaklarına ihtiyaç duyduğuna ikna etti. Dost ateşiyle ilgili bilgiler yalnızca Wikipedia'ya dayanmaktadır; ölenlerin sayısı ve PNS Zulfiqar'a saldıran uçaklar doğrulanmamıştır. Herhangi bir Pakistan resmi kaynağına ulaşılamamıştır.
|
||||||
| Kargil Savaşı ve sonrasında yaşananlarDenizdeki Talwar OperasyonuPakistan Deniz Hava Kuvvetleri | 1999 | Hindistan | P-3C Orion, Breguet Atlantic | |||
|
Çatışma süresince P-3C Orion uçakları devriye uçuşları yaparken, Hindistan donanması da Pakistan kıyılarında Talwar Operasyonu'nu yürütüyordu. Kargil, dağlarda hem kara hem de hava savaşıydı, ancak her iki donanma da seferber oldu. Wikipedia'nın Kargil makalesi, Pakistan limanlarını tehdit etmeyi amaçlayan Hindistan'ın deniz kuvvetlerinin konuşlandırılması olan Talwar Operasyonu'nu kaydeder; Pakistan'ın herhangi bir deniz hava harekatından bahsetmez. Wikipedia'nın P-3 Orion makalesi, donanmanın 1996 ve 1997'de teslim edilen üç yeni Orion uçağının çatışma sırasında yoğun olarak kullanıldığını belirtir. Çatışmaların sona ermesinden bir ay sonra, 10 Ağustos 1999'da, Atlantique olayı hava kuvvetlerine bir uçak ve 16 can kaybına mal oldu (bir sonraki maddeye bakın). Hava kuvvetlerinin Wikipedia sayfası ayrıca 29 Ekim 1999'da rutin tatbikatlar sırasında kaybedilen bir P-3C'yi de kaydeder ve Orion makalesi, tüm mürettebatın kaybıyla sonuçlanan bir kaza sonrasında uçakların bir süre yere indirildiğini belirtir. Sonuç Çatışmalar Temmuz 1999'da Pakistan güçlerinin Kontrol Hattı'nın ötesine çekilmesiyle sona erdi; denizde ve sınırda gerilim Ağustos ayına kadar devam etti. Deniz hava kuvvetlerinin Kargil'deki rolü yalnızca genel terimlerle açıklanmıştır. Kargil'deki toplam kayıp rakamları iki hükümet arasında tartışmalıdır ve ordu ile hava kuvvetleri sayfalarında verilmiştir.
|
||||||
| Atlantique olayısilahsız bir devriye uçağı düşürüldüPakistan Deniz Hava Kuvvetleri (29. Filo) | 1999 | Hindistan | Breguet Br.1150 Atlantic | 1 | 1 | |
|
Pakistan'ın eğitim uçuşu olarak adlandırdığı bir uçuşta bulunan silahsız bir Breguet Atlantic uçağı, Hindistan Hava Kuvvetleri'ne ait MiG-21'ler tarafından düşürüldü. 10 Ağustos 1999'da Pakistan saatiyle yaklaşık 10:47'de, 29. Filo'ya ait bir Breguet Atlantic uçağı, Hindistan Hava Kuvvetleri'nin 45. Filosu'na ait iki MiG-21 tarafından Naliya'dan engellendi ve Filo Komutanı PK Bundela, uçağın sol motorunu bir R-60 kızılötesi füzesiyle vurdu. Wikipedia'nın özetlediği üzere Hindistan'ın görüşüne göre, uçak 1991 tarihli ikili anlaşmayı ihlal ederek sınıra 10 km kadar yaklaşmış, Kori Koyu yakınlarında Hindistan hava sahasına yaklaşık 10 km girmiş ve düşmanca davranmıştır; Wikipedia'daki Atlantic makalesi, mürettebatın iniş talimatlarını görmezden geldiğini de ekliyor. Pakistan'ın görüşüne göre ise uçak silahsızdı, Pakistan hava sahasında rutin bir eğitim görevindeydi ve enkazı Pakistan tarafına düştü; Başbakan, olayı barbarca bir eylem olarak nitelendirdi. Enkaz, sınırın her iki tarafında yaklaşık 2 km'lik bir alana dağıldı. Wikipedia'ya göre, ertesi gün Pakistan deniz piyadeleri, olay yerine gazetecileri taşıyan bir Hint helikopterine füze fırlattı; füze hedefi ıskaladı. Hindistan, 8 Ekim 2000'de üç subaya Vayu Sena Madalyası verdi. Pakistan, 21 Eylül 1999'da Uluslararası Adalet Divanı'na yaklaşık 1.400.000 ABD doları tazminat talebiyle dava açtı; mahkeme, iki hakimin muhalefetiyle birlikte, yetkisinin olmadığına karar verdi. Sonuç Pakistan davayı Uluslararası Adalet Divanı'na taşıdı ve Divan 21 Haziran 2000'de yetkisinin olmadığına karar verdi; bu nedenle herhangi bir tazminat ödenmedi. Uçağın vurulduğu sırada nerede olduğu iki hükümet arasında tartışmalı olup, hiçbir mahkeme tarafından çözüme kavuşturulmamıştır. Uluslararası Adalet Divanı yalnızca yargı yetkisi konusunda karar vermiş, olayların ayrıntıları hakkında karar vermemiştir.
|
||||||
| 2001–2002 Hindistan–Pakistan gerginliğiHindistan tarafındaki Parakram OperasyonuPakistan Deniz Hava Kuvvetleri | 2001–2002 | Hindistan | P-3C Orion | 0 | ||
|
Hindistan ile yaşanan askeri gerilim boyunca P-3C Orion uçaklarını silahlı ve uçuşa elverişli halde tuttu. Aralık 2001'de Hindistan parlamentosuna yapılan saldırının ardından her iki ülke de aylarca sınır boyunca askeri yığılma yaptı. Deniz hava kuvvetlerinin rolüyle ilgili olarak başvurulan tek kaynak olan Wikipedia'nın Orion makalesi, ölümcül bir kaza sonrasında bir süreliğine yere indirilen P-3C'lerin, 2001 ve 2002'deki gerilim boyunca silahlı ve uçuşa elverişli durumda tutulduğunu belirtiyor. Deniz uçaklarının karıştığı herhangi bir çatışma kaydedilmemiştir. Sonuç Çatışma 2002'de savaşsız sona erdi. Kaynaklar yetersiz; hava kuvvetlerinin bu çatışmayı operasyonları arasında listelemesi nedeniyle dahil edilmiştir. |
||||||
| Militanlara karşı operasyonlarkuzeybatıdaki savaşPakistan Deniz Hava Kuvvetleri | 2007– | Militan gruplar | P-3C Orion | |||
|
P-3C Orion uçakları sinyal istihbaratı uçuşları yaptı ve Wikipedia'ya göre militan gruplara karşı bombalama görevleri üstlendi. Wikipedia'daki Orion makalesinde, 2007 yılında Pakistan'ın P-3C uçaklarının militan gruplara karşı sinyal istihbaratı, hava ve bombalama operasyonları yürüttüğü belirtiliyor. Nerede, kime karşı ve ne sonuçla olduğu belirtilmiyor ve Pakistanlı resmi bir açıklamaya ulaşılamadı. Hava kuvvetlerinin Wikipedia sayfasında, ayrıntı verilmeden, Terörle Savaş ve Afganistan sınırındaki operasyonlar, 2024 çatışmaları da dahil olmak üzere, gerçekleştirdiği faaliyetler arasında listeleniyor. Sonuç Devam ediyor; donanmanın rolü ayrıntılı olarak belgelenmemiştir. Tek bir ikincil kaynak; özellikle bombalama rolü doğrulanamadı.
|
||||||
| PNS Mehran'a SaldırıTTP'nin deniz hava üssüne düzenlediği baskınPakistan Donanması, ordu ve polis desteğiyle | 2011 | Tehrik-i-Taliban Pakistan (TTP) | P-3C Orion (yerde) | 2 | ||
|
Hava kuvvetlerinin ana üssü militanlar tarafından saldırıya uğradı ve yaklaşık 16-17 saat süren kuşatmanın ardından öldürülen veya esir alınan militanlar iki P-3C Orion uçağını imha etti. 22 Mayıs 2011'in geç saatlerinde bir grup militan Karaçi'deki PNS Mehran gemisine girdi. Saldırıyı TTP üstlendi; Wikipedia, sözcüsünün bunu 2 Mayıs'ta Usame bin Ladin'in öldürülmesinin intikamı olarak nitelendirdiğini aktarıyor. Wikipedia'nın Orion makalesine göre, o zamanki filonun yarısını oluşturan iki P-3C Orion uçağı imha edildi. Wikipedia'ya göre, üsten on bir Çinli teknisyen ve altı Amerikalı danışman zarar görmeden tahliye edildi. Saldırıya ilişkin anlatımlar farklılık gösteriyor. El Cezire, hükümet ve donanmanın altı saldırganın katıldığını söylediğini, polis raporunun ise on ila on iki saldırgan saydığını ve analistlerin içeriden yardım işaretleri gördüğünü bildirdi; Wikipedia, daha sonraki haberlere dayanarak, El Kaide'nin de dahil olduğu TTP liderliğindeki bir güçten bahsediyor ve donanma personelinin daha sonra TTP ile bağlantıları nedeniyle soruşturulduğunu söylüyor. Ölü sayısı El Cezire tarafından 10, Wikipedia tarafından ise 18 olarak veriliyor. NATO Genel Sekreteri o dönemde Pakistan'ın nükleer cephaneliğinin güvenli olduğundan emin olduğunu söylemişti. Sonuç Üs 23 Mayıs 2011'de boşaltıldı; Amerika Birleşik Devletleri Haziran ayında iki Orion füze sisteminin yerine yenilerini göndermeyi kabul etti. Kaynaklar arasında kayıp ve saldırgan sayıları konusunda farklılıklar mevcut; Pakistan Donanması'ndan doğrudan bir açıklama alınamadı.
|
||||||
| 2025 Hindistan-Pakistan çatışmasıBunyan-um-Marsoos Operasyonu (Pakistan) ve Sindoor Operasyonu (Hindistan)Pakistan Donanması | 2025 | Hindistan | ||||
|
Her iki taraf da deniz uçaklarının rolüne ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı. Pahalgam saldırısının ardından Hindistan, 7 Mayıs 2025'te Pakistan'daki hedeflere saldırdı ve hava kuvvetleri, füzeler ve insansız hava araçları arasındaki çatışmalar 10 Mayıs'taki ateşkese kadar devam etti. Wikipedia'ya göre, Hindistan denizde, bir uçak gemisi de dahil olmak üzere Batı Filosunu, Pakistan Donanmasının karargahı olan Karaçi'nin menziline yeniden konumlandırdı. Hindistan'ın daha sonraki açıklaması daha da ileri gidiyor: 31 Mayıs 2026'da Savunma Bakanı Rajnath Singh, Hindistan Donanmasının tüm Pakistan Donanmasını limanlarında kalmaya zorladığını ve Hindistan deniz kuvvetleri komutanı Amiral Dinesh K. Tripathi, donanmanın limanda veya Makran kıyısına yakın bir yerde tutulduğunu söyledi. Pakistan'ın çatışmanın deniz tarafındaki pozisyonu ve devriye uçaklarının oynadığı herhangi bir rol, ulaşılan kaynaklarda bulunamadı. Herhangi bir deniz hava muharebesi bildirilmedi. Sonuç 10 Mayıs 2025 tarihinde saat 16:30'da (Pasifik saati) ateşkes yürürlüğe girdi. Hindistan'ın açıklamaları bir tarafın iddialarıdır; Pakistan'ın bunlara verdiği yanıt bulunamadı.
|
||||||
Bu aramayla eşleşen hiçbir sonuç bulunamadı.
Her rakam kontrol edildi.
- Uluslararası Adalet Divanı: 10 Ağustos 1999 Hava Olayı (Pakistan - Hindistan)21 Eylül 1999'da dosyalandı; 21 Haziran 2000 tarihli kararda yetki bulunmadığı tespit edildi; Hakim Al-Khasawneh ve geçici hakim Pirzada muhalefet şerhi yazdı.
- Al Jazeera: NATO'nun Pakistan nükleer cephaneliği konusundaki endişesi (24 Mayıs 2011)17 saat süren kuşatma; hükümete göre altı saldırgan, polis raporuna göre 10-12 saldırgan; 10 kişi öldü; ABD tarafından sağlanan iki gözetleme uçağı imha edildi.
- Tüm Hindistan Radyosu Haberleri: Hindistan Donanması, Sindoor Operasyonu sırasında Pakistan Donanmasını limanlarında kalmaya zorladı (31 Mayıs 2026)Rajnath Singh ve Amiral Dinesh K. Tripathi'nin açıklamaları; bir tarafın iddiaları.
- MiGFlug Muharebe Düzeni: Pakistan Hava Kuvvetleri veri seti (30 Eylül 2026 tarihinde doğrulandı)İç tutarlılık kontrolü: 2025 çakışma girişi ve PAF Base Faisal satırı.
- MiGFlug Muharebe Düzeni: Hindistan Deniz Hava Kuvvetleri veri setiİç tutarlılık kontrolü: 1971 ve Sindoor Operasyonu kayıtları.
Veriler 01.10.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Pakistan Deniz Hava Kuvvetleri'ne geri dönelim..