Küba hava kuvvetlerinin savaşta gösterdiği performans, 1956-1996
1956-1958 yılları arasında isyancılarla savaşan Batista'nın hava kuvvetleri, günümüzdeki hizmetin öncüsüydü. Domuz Körfezi ve Angola'daki Güney Afrika ile yapılan hava savaşından gelen iddialar her iki taraftan da geliyor ve nadiren bağımsız olarak doğrulanıyor; her biri, iddiayı ortaya atan tarafla birlikte veriliyor. 1962 füze krizinde Banes yakınlarında kaybolan U-2 uçağı, Küba kuvvetleri tarafından değil, Sovyet füzeleri tarafından düşürüldü. 1996'da "Kurtarmaya Gelen Kardeşler" operasyonunda düşürülen iki Cessna uçağı da dahil edildi: ICAO soruşturması her ikisinin de uluslararası hava sahasında imha edildiğini tespit etti ve Amerikanlararası İnsan Hakları Komisyonu Küba'nın yaşam hakkını ihlal ettiğini buldu; Küba ise uçakların hava sahasını defalarca ihlal ettiğini ve uyarıldığını savundu. Resmi kayıtlarda konsolide edilmiş bir sorti veya kayıp rakamı varsa, burada verilmiştir; anlatımlar çelişiyorsa, aralık gösterilir ve çelişki belirtilir. Boş hücreler, çatışmaların az olmasından değil, hiçbir rakamın doğrulanamaması nedeniyle boştur.
Batista'nın isyancılara karşı savaşından, Kardeşler'e ve 1996'daki Kurtarma uçağının düşürülmesine kadar.
| Anlaşmazlık | Yıllar | Aykırı | Ana uçak | Çıkışlar | Uçak kayboldu | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Küba DevrimiBatista'nın hava kuvvetleri isyancılara karşıFuerza Aérea del Ejército de Küba (FAEC) | 1956–1958 | 26 Temmuz Hareketi | B-26 Invader, Sea Fury, P-47Dve 1 tane daha | |||
|
Bombardıman uçakları, savaş uçakları ve nakliye uçaklarıyla Batista'nın ordusunu isyancı birliklere karşı destekledi. Batista'nın hava kuvvetleri konvansiyonel bir savaş için donatılmıştı ve sivil bir savaşta kullanıldı. Rejimin son haftalarındaki savaş düzeninde B-26 bombardıman uçakları da vardı — Wikipedia'nın Santa Clara Savaşı tablosunda yedi adet listeleniyor — ve 1958'de Hawker'dan 17 adet yenilenmiş Sea Fury satın aldı. Bunların hiçbiri isyancı birliklerini durduramadı. İsyancılar, çoğunlukla Sierra'ya silah ve insan taşıyan nakliye ve hafif uçaklardan oluşan küçük bir hava kuvveti olan Fuerza Aérea Rebelde'yi kurdular; ayrıca üç P-51 Mustang ve bir T-28 de vardı. Batista 1 Ocak 1959'da kaçınca, her iki filo da yeni hükümete geçti; yeni hükümet eski rejimin birçok subayını tutukladı ve kısa süre sonra pilot ve yedek parça sıkıntısı çekmeye başladı. Sonuç Santa Clara 1 Ocak 1959'da düştü ve Batista on iki saat içinde kaçtı; isyancılar hava kuvvetlerini ve uçaklarını ele geçirdi. Ulaşılan kaynaklarda 1957-1958 yıllarına ait hava operasyonları hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır; Küba'ya ait resmi bir kayda da ulaşılamamıştır.
|
||||||
| Domuzlar Körfezi çıkarmasıPlaya GirónFuerza Aérea Revolucionaria (FAR) | 1961 | 2506. Tugay (Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklenmektedir) | Hawker Sea Fury, Lockheed T-33, Douglas B-26 | |||
|
Açılış hava saldırısından sağ kurtulduktan sonra işgal filosuna ve sürgündeki B-26'lara saldırdı. İşgal planı, Castro'nun küçük hava kuvvetlerini yerde yok etmeye bağlıydı. 15 Nisan 1961'de Kübalı sürgünler tarafından uçurulan sekiz B-26 bombardıman uçağı, FAR işaretleriyle boyanarak Nikaragua'dan havalandı ve Ciudad Libertad, San Antonio de los Baños ve Santiago de Cuba'yı vurdu. Kennedy Kütüphanesi'nin değerlendirmesine göre, "hedeflerinin çoğunu ıskaladılar ve Castro'nun hava kuvvetlerinin çoğunu sağlam bıraktılar" ve yeniden boyanmış uçakların fotoğrafları ABD'nin müdahalesini ortaya çıkardığında, Başkan Kennedy ikinci bir saldırıyı iptal etti. Tugay 17 Nisan'da karaya indiğinde, kullanılabilir durumdaki birkaç FAR uçağı - Sea Fury'ler, B-26'lar ve Küba'nın sahip olduğu tek jetler olan T-33 jetleri - gemilere saldırdı: Rio Escondido batırıldı ve Houston ağır hasar gördü. T-33'lerin, sürgün pilotlarının kullandığı daha yavaş B-26'lardan birkaçını düşürdüğü belirtiliyor; Rafael del Pino'nun iki, Sea Fury pilotları Enrique Carreras Rojas ve Douglas Rudd'un ise birer düşman uçağını düşürdüğü belirtiliyor. 19 Nisan'a gelindiğinde, erzakları tükenmiş ve hava desteği olmayan tugay teslim olmuştu. Castro daha sonra Aralık 1962'de esirleri 53 milyon dolarlık bebek maması ve ilaç karşılığında serbest bıraktı. Sonuç Tugay 19 Nisan'da teslim oldu. Kennedy Kütüphanesi, Küba uçaklarının "iki refakat gemisini batırdığını ve sürgünün hava desteğinin yarısını imha ettiğini" belirtiyor; Wikipedia'daki A-26 makalesi ise tugaya ait dokuz B-26 uçağının, on Kübalı sürgünün ve dört Amerikalı mürettebatın kaybedildiğini sayıyor. Her iki tarafın uçak iddiaları, resmi Küba veya ABD sayımlarından değil, Wikipedia ve pilot biyografilerinden alınmıştır; Küba'nın resmi hava muharebesi rakamlarına ulaşılamamıştır (minfar.gob.cu ve EcuRed yanıt vermemiştir). Küba kayıpları da tartışmalıdır: Verilen rakam 176 ölüdür, ancak diğer tahminler çok daha yüksektir.
|
||||||
| Küba füze kriziEkim kriziFuerza Aérea Revolucionaria (FAR), Sovyet güçleriyle birlikte | 1962 | Amerika Birleşik Devletleri | MiG-15bis, MiG-19, MiG-21F-13 (Sovyetler tarafından kullanılan) | 1 | 0 | |
|
Sovyet birlikleri MiG-15 ve MiG-19 uçaklarını dağıttı ve alçak uçuş yapan ABD keşif uçaklarına karşı uçaksavar ateşi açılması emrini verdi; Sovyet birlikleri ise MiG-21, Il-28 ve SA-2 uçaklarını kullandı. 1962'de Moskova, Küba'yı bir ileri üsse dönüştürdü: yaklaşık 40 MiG-21F-13, Wikipedia'ya göre taktik nükleer bombalarla donatılmış 42 Il-28 bombardıman uçağı ve sekiz noktada SA-2 bataryalarından oluşan bir savaş uçağı alayı. Küba hava kuvvetlerinin ise sadece yeni MiG-15 ve MiG-19 uçakları vardı ve filoları dolduracak kadar eğitimli pilotu yoktu. LAAHS'ye göre, Ekim 1962'ye kadar 36 MiG-15bi ve MiG-15Rbi uçağı San Antonio de los Baños, Santa Clara, Camagüey ve Holguín'e dağıtılmıştı. Rafael Lima'nın anlatımına göre, 26 Ekim'de Rafael del Pino, San Antonio, Santa Clara ve Holguín'e şifreli bir emir gönderdi: "Yerlilere ateş edin" ve Fidel Castro, tüm uçaksavar silahlarının ABD uçaklarına ateş etmesini emretti. Radar olmadan Kübalı pilotlar sadece görsel bir tespit umuduyla havalandılar. 27 Ekim'de ABD Donanması'na ait alçak irtifa uçuşları yapan RF-8A Crusader uçaklarına ateş açıldı ve Sovyet SA-2 bataryası, Banes yakınlarında Binbaşı Rudolf Anderson'ın U-2 uçağını düşürdü; bu, krizin tek ölümcül uçak düşürme olayıydı ve Küba'ya ait bir uçak değildi. Sonuç Sovyet füzeleri ve Il-28 bombardıman uçakları geri çekildi ve ABD ablukası 20 Kasım 1962'de sona erdi; MiG-21'ler daha sonra Küba'ya teslim edildi. Afterburner'da Küba Füze Krizi'nde Düşman Ateşiyle Öldürülen Tek Adam Lima ve İngilizce Wikipedia, Sovyet MiG-21 alayını farklı bir şekilde yerleştiriyor: Santa Clara'daki Lima, Wikipedia'nın San Antonio de los Baños'taki San Antonio makalesi. Alay numarası Wikipedia tarafından 213'üncü, LAHHS tarafından 231'inci olarak verilmiştir.
|
||||||
| Küba'nın Angola'ya müdahalesiCarlota Operasyonu ve Güney Afrika ile savaşFuerza Aérea Revolucionaria (FAR) seferi hava kuvvetleri | 1975–1991 | Güney Afrika, UNITA ve FNLA | MiG-17F, MiG-21MF, MiG-23MLve 2 tane daha | |||
|
Angola hükümeti (MPLA) adına FNLA, UNITA ve Güney Afrika Savunma Kuvvetlerine karşı hava savunma, kara saldırısı ve nakliye uçuşları gerçekleştirdi. Küba hava kuvvetleri Aralık 1975'te Angola'ya geldi: LAAHS kayıtlarına göre Binbaşı José A. Montes komutasındaki dokuz MiG-17F ve bir MiG-15UTI ile An-22 uçaklarıyla getirilen on iki MiG-21MF'den oluşan bir filo vardı. Rafael del Pino, 1977 yılına kadar ilk seferi hava kuvvetlerine komuta etti; LAAHS'ye göre, 13 Mart 1976'da bir Fokker F-27'yi S-24 roketiyle imha etti. Güney Afrika ile hava savaşı güney cephesinde yaşandı. 6 Kasım 1981'de bir Güney Afrika Mirage F1CZ, top atışıyla bir Küba MiG-21MF'yi düşürdü; bu, Güney Afrika'nın Kore'den beri teyit edilen ilk hava zaferiydi (Wikipedia Kübalı pilotu Teğmen Danacio Valdez olarak adlandırırken, LAAHS Binbaşı Leonel Ponce olarak belirtiyor). 1980'lerin ortalarından itibaren Kübalılar tarafından uçurulan yaklaşık 50 MiG-23ML, dengeleri değiştirdi. 27 Eylül 1987'de Alberto Ley Rivas, iki Mirage F1 uçağına R-23R füzeleri ateşledi; Yüzbaşı Arthur Piercy'nin uçağı hasar gördü ve iniş sırasında düştü. Kübalılar toplamda altı MiG-23 hava zaferi elde ettiklerini iddia etti; bunlardan biri Wikipedia'nın sayımına göre imha edildi. 27 Haziran 1988'de MiG-23'ler Calueque barajını bombaladı; Wikipedia'nın Cuito Cuanavale makalesine göre 8. Güney Afrika Piyade Tümeni'nden 12 Güney Afrikalı asker öldürüldü. Sonuç Cuito Cuanavale'de her iki taraf da zafer ilan etti; Aralık 1988'deki New York Anlaşmaları, Küba'nın çekilmesine yol açtı ve bu çekilme 1991'de tamamlandı. Öldürülen ve kaybedilen uçak sayısı iddiaları her iki taraftan da gelmekte olup nadiren bağımsız olarak doğrulanmaktadır; Calueque'deki ölü sayısı ve Küba'nın MiG-23 zafer sayısı yayınlandığı şekliyle verilmekte, doğrulanmamaktadır.
|
||||||
| Ogaden SavaşıEtiyopya'daki KübaFuerza Aérea Revolucionaria (FAR) | 1977–1978 | Somali | MiG-21 | |||
|
Küba'ya ait bir MiG-21 filosu, Etiyopya adına Somali ordusuna karşı kara saldırıları gerçekleştirdi. Wikipedia'nın sayımına göre, Küba, Ocak 1978'deki taarruzun zirvesinde Etiyopya'ya 17.000'e kadar asker gönderdi. LAAHS kayıtlarına göre, bir Küba MiG-21 filosu Aralık 1977'de geldi ve yüzlerce uçuşta "çok sayıda Somali tankını ve topçu birliğini" imha etti. Mart 1978'de Marda Geçidi'nin arkasındaki büyük hava indirme saldırısı, Küba paraşütçülerini Somali hatlarının gerisine yerleştirdi ve bu saldırı, Sovyet mürettebatlı 20 Mi-8 ve 10 Mi-6 tarafından gerçekleştirildi. Etiyopya hava kuvvetlerinin imha edilen Somali MiG'lerine ilişkin kendi iddiaları Etiyopya'ya aittir ve Kübalılara atfedilmemektedir. Sonuç Somali güçleri, Mart 1978'de Jijiga ve Marda Geçidi çevresindeki çatışmaların ardından geri çekildi. Küba'nın Etiyopya'daki hava gücü rolü, tek bir havacılık tarihi kaynağına (LAAHS) dayanmaktadır; Küba'dan resmi bir açıklama bulunamamıştır.
|
||||||
| Kardeşler Kurtarma Operasyonu'nun düşürülmesi24 Şubat 1996Defensa Antiaérea ve Fuerza Aérea Revolucionaria (DAAFAR) | 1996 | Kardeşler Kurtarmaya Geliyor (sivil uçak) | MiG-29UB, MiG-23 | 2 | 0 | |
|
Miami'deki bir sürgün grubuna ait iki sivil Cessna 337 uçağını durdurup düşürdük; üçüncüsü kaçmayı başardı. José Basulto tarafından 1991 yılında Miami'de kurulan ve sallarla kaçmaya çalışanları arayan "Brothers to the Rescue" (Kurtarıcı Kardeşler) grubu, 1996 yılına gelindiğinde Küba üzerinde de broşürler atmıştı. Küba, 9 ve 13 Ocak 1996 tarihlerinde hafif uçakların hava sahasına girdiğini ve broşürler attığını, Mayıs 1994'ten beri de ihlalleri protesto ettiğini söylüyor. 24 Şubat 1996'da grubun üç Cessna 337 uçağı güneye doğru uçtu; bir MiG-29UB, hava-hava füzeleriyle bunlardan ikisini düşürürken, bir MiG-23 de yakınlarda tur attı ve Basulto'nun uçağı kurtuldu. 20 Haziran 1996'da rapor veren ICAO soruşturması, her iki uçağın da uluslararası hava sahasında, Küba toprak hava sahasının dokuz ve on deniz mili dışında imha edildiğini ve radyo gibi önleme dışında başka yöntemlerin de mevcut olduğunu ancak kullanılmadığını tespit etti. Amerika Kıtası İnsan Hakları Komisyonu (Rapor 86/99, 29 Eylül 1999), Küba'nın yaşam hakkını ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini tespit etti; Küba buna yanıt vermedi. Küba Dışişleri Bakanlığı'ndan Miguel Alfonso Martínez'in belirttiği gibi, Küba'nın pozisyonu, bunların "sıradan sivil uçaklar olmadığı" ve "uyarıldıkları" yönündeydi. 20 Mayıs 2026'da ABD Adalet Bakanlığı, Raúl Castro, MiG-29 pilotu Lorenzo Alberto Pérez-Pérez ve diğer dört kişiyi ABD vatandaşlarını öldürmek ve öldürme komplosu kurmakla suçlayan yeni bir iddianameyi kamuoyuna açıkladı. Sonuç ICAO soruşturmasının ardından BM Güvenlik Konseyi'nin 1067 sayılı kararıyla (27 Temmuz 1996) kınandı; Amerikan İnsan Hakları Komisyonu (IACHR) 1999'da Küba'nın yaşam hakkını ihlal ettiğini tespit etti; ABD 2003'te ve Raúl Castro ile beş kişi hakkında da 20 Mayıs 2026'da iddianameler hazırladı. Olayda yer alan uçaklar hakkında farklı bilgiler mevcut: Wikipedia'nın düşürme makalesinde bir MiG-29UB ve bir MiG-23'ten bahsedilirken, LAAHS'de bir MiG-23UB ve MiG-29UB'ler, Brothers to the Rescue makalesinde ise sadece MiG-29UB'ler olduğu belirtiliyor. IACHR kayıtlarına göre düşürmeler kıyıdan yaklaşık 18 ve 30,5 mil açıkta gerçekleşti; ICAO ise 12 mil sınırının dokuz ve on deniz mili ötesinde gerçekleştiğini belirtiyor. 2026 tarihli iddianameye ilişkin Küba'nın resmi yanıtına ulaşılamadı.
|
||||||
Bu aramayla eşleşen hiçbir sonuç bulunamadı.
Her rakam kontrol edildi.
- Latin Amerika Havacılık Tarihi Topluluğu: Küba MiG'leri (Rubén Urribarres, 15 Nisan 2018)Her MiG tipi için teslimat tarihleri ve sayıları; Angola ve Etiyopya'daki görevlendirmeler; 1969 ve 1991'deki firarlar.
- Amerikalılar Arası İnsan Hakları Komisyonu: Rapor No. 86/99, Vaka 11.589, Armando Alejandre Jr. ve diğerleri. / Küba (29 Eylül 1999)Minnesota Üniversitesi İnsan Hakları Kütüphanesi'nde bir kopyası bulunmaktadır. Yaşam hakkına ilişkin bulgular; Küba yanıt vermedi.
- ABD Adalet Bakanlığı: Raúl Castro ve diğer beş kişiyi suçlayan yeni iddianame (20 Mayıs 2026)Sanıklar, suçlamalar, ABD'nin uçak düşürme olayına ilişkin açıklaması.
- John F. Kennedy Başkanlık Kütüphanesi: Domuzlar Körfezi ÇıkarmasıABD resmi kütüphanesinin hava saldırısı, iptal edilen ikinci saldırı, kayıplar ve esir değişimi hakkındaki kayıtları.
- Hava ve Uzay / Smithsonian: Füze Krizi Sırasında Küba (Rafael Lima, Kasım 2012)1961–1962 yılları arasındaki atışlar, üsler, "Hintlilere ateş edin" emri, tekli mücadele.
Veriler 01.10.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Küba Devrimci Hava ve Hava Savunma Kuvvetlerine geri dönelim..