Het gevechtsverleden van de luchtmacht en luchtverdediging van de Republiek Belarus
De Wit-Russische luchtmacht heeft sinds de onafhankelijkheid geen eigen oorlog gevoerd. De vermelding in de Tweede Wereldoorlog behoort toe aan het Sovjet 1e Luchtleger, de voorganger van Wit-Rusland; het neerhalen van een ballon in 1995 en de omleiding van een Ryanair-vliegtuig in 2021 zijn op zichzelf staande incidenten; en tijdens de Russische invasie van Oekraïne is Wit-Rusland een gastland, geen officieel strijdende partij. Waar een gecombineerd aantal sorties of verliezen in de officiële gegevens beschikbaar is, wordt dit hier vermeld; waar de gegevens verschillen, wordt het verschil aangegeven en de reden voor het verschil benoemd. Lege cellen zijn leeg omdat er geen cijfer kon worden geverifieerd, niet omdat de gevechten gering waren.
Van het Westfront in 1941 tot de oorlog in buurland Rusland.
| Conflict | Jaren | Tegen | Hoofdvliegtuig | Uitvallen | Vliegtuig verloren | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| De Tweede Wereldoorlog aan het OostfrontHet 1e Luchtleger en de luchtverdediging van het WestfrontSovjetluchtmacht: 1e Luchtleger (Westfront), voorganger van het 26e Luchtleger; Sovjetluchtverdedigingstroepen | 1941–1945 | Duitsland | Sovjet-jagers, grondaanvalsvliegtuigen en bommenwerpers (hier niet opgesomd) | 290,000 | ||
|
Jachtvliegtuig-, grondaanvals- en bommenwerperoperaties voor het Westfront, later het 3e Wit-Russische Front, waaronder Rzjev, Smolensk, Operatie Bagration en Oost-Pruisen. De Wit-Russische luchtmacht en luchtverdediging beschouwen deze oorlog als hun eigen erfenis, en de geschiedenis van het ministerie wijdt er het grootste deel van haar ruimte aan. Het 1e Luchtleger werd in mei 1942 gevormd uit de luchtmachteenheden van het Westfront (10 mei, volgens Wikipedia) en vocht mee in de gevechten rond Rzjev en Vjazma, Orel en Smolensk in 1942-1943. In maart 1943 ontving het het Vrije Franse Normandie-Niemen squadron, dat later een regiment werd. In 1944 vloog het mee in Operatie Bagration, het offensief dat de Duitse troepen uit Wit-Rusland verdreef, en in 1945 in Oost-Pruisen. De commandanten tijdens de oorlog waren Kutsevalov, Chjoedjakov, Gromov en Chroeukin, volgens Wikipedia. Het ministerie schrijft meer dan 160 Helden van de Sovjet-Unie toe aan de vliegers van het Westfront, waarvan 18 tweemaal; Wikipedia noemt er 145 voor het 1e Luchtleger alleen. Het verschil weerspiegelt waarschijnlijk of eerdere eenheden van het Westfront wel of niet worden meegerekend. Resultaat Het 1e Luchtleger beëindigde de oorlog in Oost-Pruisen; in januari 1949 werd het omgedoopt tot het 26e Luchtleger, waarvan het hoofdkwartier in 1992 het commando van de Wit-Russische luchtmacht werd. Het aantal sorties en helden verschilt tussen het Wit-Russische ministerie (300.000 sorties, meer dan 160 helden, luchtmacht Westfront) en Wikipedia (290.000 sorties, 145 helden, 1e Luchtmacht). De typen vliegtuigen die werden gebruikt, zijn niet gespecificeerd in de gecontroleerde bronnen.
|
||||||
| De Gordon Bennett Cup ballonschietwedstrijd12 september 1995Wit-Russische luchtmacht | 1995 | Mi-24 | 0 | |||
|
Een Mi-24-helikopter opende het vuur op een waterstofballon die deelnam aan de Gordon Bennett Cup-race en het Wit-Russische luchtruim was binnengedrongen. De Gordon Bennett Cup is een langeafstandsrace met gasballonnen. Volgens Wikipedia hadden de organisatoren de Wit-Russische regering in mei op de hoogte gesteld van de race en vluchtplannen ingediend. Op 12 september 1995 beschoot een Wit-Russische Mi-24 een van de ballonnen boven Wit-Rusland, waardoor deze neerstortte. Beide bemanningsleden, de Amerikanen Alan Fraenckel en John Stuart-Jervis, kwamen om het leven. Een andere ballon moest noodgedwongen landen en de bemanning kreeg een boete voor visumovertredingen; een derde ballon landde ruim twee uur later veilig. De verklaring van de Wit-Russische regering destijds is niet voor deze pagina teruggevonden, en het incident is hier gebaseerd op slechts één bron. Resultaat Volgens Wikipedia heeft Belarus zich niet verontschuldigd en ook geen compensatie aangeboden. Enkele bron (Wikipedia); het officiële verslag van Belarus en de reactie van de Amerikaanse overheid zijn niet geraadpleegd en worden hier weggelaten. De Mi-24-variant wordt op Wikipedia aangeduid als Mi-24B en wordt hier niet herhaald.
|
||||||
| De omleiding van Ryanair-vlucht 4978Minsk, 23 mei 2021Luchtmacht en luchtverdedigingstroepen | 2021 | MiG-29 | 1 | 0 | ||
|
Een MiG-29 werd gelanceerd nadat de luchtverkeersleiding de vlucht Athene-Vilnius had ingelicht over een bomdreiging, waarna het vliegtuig uitweek naar Minsk. Op 23 mei 2021 werd Ryanair-vlucht FR4978 van Athene naar Vilnius, met 126 passagiers en zes bemanningsleden, door de luchtverkeersleiding van Minsk op de hoogte gebracht van een bomdreiging en omgeleid naar Minsk, waar de oppositiejournalist Raman Pratasevich en Sofia Sapega werden gearresteerd. Een MiG-29 van de luchtmacht en luchtverdediging was in de lucht. De partijen verschillen van mening over de taak van het toestel. Het onderzoeksrapport van de ICAO van 17 januari 2022 concludeerde dat de MiG-29 was ingezet voor communicatieondersteuning en de bescherming van Minsk, en FR4978 niet naderde of escorteerde; het rapport concludeerde dat de bomdreiging opzettelijk vals was, maar kon deze niet toeschrijven aan een individu of staat, en stelde dat Belarus geen documenten had bewaard. Op 21 juni 2021 legde de EU sancties op aan minister van Defensie Viktor Khrenin, commandant Ihar Holub en stafchef Andrei Gurtsevich, omdat het commando zonder geldige reden militaire vliegtuigen had ingezet om de noodlanding te begeleiden. President Loekasjenko verklaarde op 26 mei 2021 dat hij rechtmatig had gehandeld naar aanleiding van een bomdreiging. In juli 2022 veroordeelde de ICAO-raad de onrechtmatige inmenging van de Wit-Russische regering; in januari 2022 klaagden Amerikaanse aanklagers vier Wit-Russische functionarissen aan voor vliegtuigkaping. Resultaat In juli 2022 veroordeelde de ICAO-raad de Wit-Russische regering voor een daad van onrechtmatige inmenging; de EU verbood Wit-Russische luchtvaartmaatschappijen de toegang tot haar luchtruim en legde sancties op aan de minister van Defensie en het commando van de luchtmacht en luchtverdediging. Het ICAO-rapport en de EU-lijst verschillen van mening over de vraag of de MiG-29 het passagiersvliegtuig heeft geëscorteerd. Het ICAO-rapport en de tekst van de Raad werden via Wikipedia geraadpleegd, niet rechtstreeks (de ICAO-website weigerde het verzoek).
|
||||||
| De Russische invasie van OekraïneBelarus als uitvalsbasisLuchtmacht en luchtverdediging (gastland; geen officieel erkende strijdende partij) | 2022– | Russische vliegtuigen op Wit-Russische bases (Su-35S en andere), Wit-Russische luchtverdediging in paraatheid. | ||||
|
Volgens de Wit-Russische regering speelde de eenheid geen gevechtsrol; Wit-Russische bases boden onderdak aan Russische troepen en de dienst onderschepte luchtdoelen die vanuit het oorlogsgebied binnenkwamen. Russische en Wit-Russische troepen hielden in februari 2022 de gezamenlijke oefening Union Resolve-2022, en de Russische troepen bleven ter plaatse. Op 24 februari, de eerste dag van de invasie, meldde de Oekraïense opperbevelhebber dat er ballistische raketten vanuit Wit-Rusland waren gelanceerd. Satellietbeelden, gepubliceerd door Maxar en anderen, toonden Russische helikopters, vliegtuigen en raketsystemen nabij de grens en bij Baranovichi en Machulishchy. AirForces Monthly meldde dat er van februari tot april 2022 Russische Su-35S gevechtsvliegtuigen bij Baranovichi waren gestationeerd. President Loekasjenko zei dat de Wit-Russische troepen niet direct zouden deelnemen en erkende op 27 februari de lanceringen door Rusland vanaf Wit-Russisch grondgebied als een "gedwongen stap". Op 2 maart 2022 veroordeelde de Algemene Vergadering van de VN resolutie ES-11/1, aangenomen met 141 stemmen voor, 5 tegen en 35 onthoudingen, de betrokkenheid van Wit-Rusland bij het onrechtmatige gebruik van geweld tegen Oekraïne. Rusland noemt zijn oorlog een "speciale militaire operatie". Op 26 februari 2023 claimde BYPOL een droneaanval op een Russische A-50 bij Machulishchy; een artikel op het portaal van het ministerie in april 2023 verwees naar arrestaties van personen die het in verband bracht met Oekraïense geheime diensten. In augustus en september 2024 meldden Wit-Russische functionarissen dat de luchtverdediging luchtdoelen had vernietigd die vanuit Oekraïne binnenkwamen, en op 10 september 2025 zei de Generale Staf dat zij Polen en Litouwen had gewaarschuwd voor drones die hun kant op kwamen. Resultaat Het conflict is nog gaande. De Algemene Vergadering van de VN veroordeelde de betrokkenheid van Belarus op 2 maart 2022; Belarus zegt geen partij te zijn in de oorlog. Het Russische gebruik van bases in Wit-Rusland is gebaseerd op satellietbeelden en persberichten die door Wikipedia worden aangehaald, en niet op een verklaring van de Wit-Russische regering. De Wit-Russische beweringen over vernietigde drones zijn niet onafhankelijk geverifieerd en de reactie van Oekraïne daarop is niet achterhaald. Er worden hier geen actuele standpunten vermeld.
|
||||||
Niets komt overeen met die zoekopdracht.
Elk cijfer, gecontroleerd
- Ministerie van Defensie van Wit-Rusland: ВВС и войска ПВО — ИсторияDe geschiedenis van de luchtverdediging begint in 1941 (5e Luchtverdedigingsdivisie, Koebjesjev); het 1e Luchtleger werd in mei 1942 gevormd uit luchtmachteenheden van het Westfront en in 1949 hernoemd tot 26e Luchtleger; het 2e Onafhankelijke Luchtverdedigingsleger werd op 30 juni 1960 opgericht en ontving de Orde van de Rode Banier in 1974; de Luchtmacht werd in 1992 gevormd uit het 26e Luchtleger; de samengevoegde dienst werd in 2001 opgericht; de luchtmacht claimt in de Tweede Wereldoorlog 300.000 sorties, meer dan 5.000 vernietigde vliegtuigen en 3.000 vernietigde tanks, en meer dan 160 Helden van de Sovjet-Unie (waarvan 18 tweemaal).
- Ministerie van Defensie van Belarus: laatste fase van oefening Union Resolve-2022 (19 februari 2022)Kop en fragment gevonden via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen tijdens dit onderzoek. Gezamenlijke Russisch-Wit-Russische oefening met luchtmacht op het Obuz-Lesnovsky oefenterrein.
- Ministerie van Defensie van Belarus: de president over de vernietiging van luchtdoelen vanuit Oekraïne (10 augustus 2024)Kop en fragment gelezen via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen tijdens dit onderzoek. Lukashenko: om 18:10 uur de vorige dag werden de luchtmacht en de luchtverdediging in verhoogde staat van paraatheid gebracht.
- Ministerie van Defensie van Belarus: Briefing van de minister van Defensie (10 augustus 2024)Kop en fragment gelezen via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen voor dit onderzoek. Een deel van de luchtvaartuigen vernietigd; de rest bevond zich buiten het bereik van de luchtverdediging.
- Ministerie van Defensie van Belarus: verklaring van kolonel Sergei Frolov over een schending van de staatsgrens (5 september 2024)Kop en fragment gelezen via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen voor dit onderzoek. Alle indringende doelen vernietigd door de luchtverdedigingstroepen, aldus de verklaring.
- Ministerie van Defensie van Belarus: verklaring van de chef van de generale staf (10 september 2025)Kop en fragment gelezen via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen voor dit onderzoek. Belarus gaf lucht- en radarinformatie door aan de alarmerende strijdkrachten van Polen en Litouwen, waarin ze werden gewaarschuwd voor naderende onbekende drones.
- Ministerie van Defensie van Belarus (afdeling bso): Officiersclub in Rossony (17 april 2023)Kop en fragment gevonden via de zoekfunctie van mil.by op 30 september 2026; de artikelpagina zelf kon niet worden geladen tijdens dit onderzoek. Verwijst naar een incident op een vliegveld en naar de arrestatie van personen die in verband worden gebracht met de Oekraïense geheime diensten.
- Kanselarij van de premier van Polen: Polen wil artikel 4 van het NAVO-verdrag inroepen (10 september 2025)Vannacht 19 schendingen van het luchtruim door Russische drones; drones die een directe bedreiging vormden, zijn neergehaald. Deze gegevens zijn afkomstig uit de Poolse dataset 'Order of Battle' van dit project en zijn niet opnieuw opgevraagd voor deze pagina.
- EUR-Lex: Uitvoeringsverordening (EU) 2021/997 van de Raad van 21 juni 2021 (Beperkende maatregelen voor Belarus)Inschrijvingen 160-163: Minister van Defensie Khrenin, commandant van de luchtmacht en luchtverdediging Ihar Holub en chef van de generale staf Andrei Gurtsevich staan vermeld voor het sturen van militaire vliegtuigen om FR4978 te "escorteren" op 23 mei 2021; directeur van Belaeronavigatsia Leanid Churo.
Cijfers geverifieerd op 30-09-2026. Terug naar de luchtmacht en luchtverdediging van de Republiek Belarus.