Ørland'ın pisti, Brekstad'ın yaklaşık 2 km kuzeybatısında, Trondheimsfjord'un ağzındaki düz, tarım yapılan yarımadada yer almaktadır. Norveç Savunma Üniversitesi Koleji'nden Ole Jørgen Maaø tarafından yazılan bir maddede, Norveççe Sözlüğü'nde (Store norske leksikon) havaalanının İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman işgal güçleri tarafından başlatıldığı ve daha sonra kısmen NATO altyapı parasıyla birkaç aşamada genişletildiği açıkça belirtilmiştir. Burada sadece kaynak bulma aracı olarak kullanılan Norveççe Wikipedia, inşaatın başlangıcını Mart 1941 olarak tarihlendiriyor ve çalışmaların 1944'e kadar sürdüğünü söylüyor.

Yarımada Almanlar için önemliydi çünkü Trondheim, Kriegsmarine'nin kuzeydeki ana üssü olacaktı. Havaalanından birkaç kilometre uzaklıkta, Gneisenau savaş kruvazöründen alınan 28 cm'lik üçlü bir taret monte edilmiş Austrått kalesi inşa edildi; topun yapımına 1942 baharında başlandı ve ilk atış Eylül 1943'te yapıldı. Store norske leksikon, iş gücünde Sırp ve Sovyet savaş esirlerinin de bulunduğunu ve onlarca esirin orada veya inşaat sırasında öldüğünü kaydetmektedir. Wikipedia, esirlerin havaalanının kendisini inşa ettiğine dair benzer iddialarda bulunuyor, ancak bu sayfa bu iddiaları doğrulayamadığı için burada tekrar etmiyor.

Norveç Wikipedia'sına göre, Norveç kuvvetleri havaalanını 9 Ekim 1945'te devraldı ve 1951 yılına kadar neredeyse atıl durumda kaldı. Yeniden inşa çalışmaları o yılın Nisan ayında başladı: pist yeniden döşendi ve 1.600 metreden 2.300 metreye uzatıldı ve istasyon Haziran 1952'ye kadar NATO standartlarına getirildi. Savaş zamanı Alman pistinin ittifak parasıyla ittifak havaalanına dönüştürülmesi süreci, Store norske leksikon'un tek bir cümleyle özetlediği süreçle aynıdır ve Ørland'ın neden her zaman Norveç kadar NATO'nun da bir varlığı olduğunu açıklamaktadır.

Savaş sonrası döneminin büyük bölümünde Ørland, 338. Filo anlamına geliyordu. Teknisk Ukeblad, filonun kapanışına ilişkin raporunda, 1954 yılında Sola'dan beş F-84 Thunderjet ile geldiğini ve aynı yıl tam mürettebatına ulaştığını kaydediyor. Thunderjet, Norveç hava kuvvetlerinin seri üretimde kullandığı ilk jet uçağıydı: Store norske leksikon, 1951'den itibaren 206 adet teslim alındığını, bunların altısının F-84E ve 200'ünün F-84G olduğunu ve hepsinin 1960 yılına kadar hizmet dışı bırakıldığını belirtiyor.

Filo daha sonra Norveç'in 1957 ile 1967 yılları arasında 115 adet sahip olduğu F-86F Sabre ve 1966'dan itibaren 92 adet satın alınan Northrop F-5 uçaklarını kullandı. 338 numaralı uçağın tip değiştirdiği tarihler, incelenen resmi veya ansiklopedik kaynaklarda verilmediğinden burada belirtilmemiştir. F-16, 1985 yılında Ørland'a geldi; Norveç Vikipedisi tarihi 30 Temmuz 1985 olarak vermektedir. Sonraki 34 yıl boyunca üs, Bodø ile birlikte iki F-16 üssünden biri oldu.

Son, F-35 ile geldi. 1 Nisan 2019'da, 65. yıldönümünden yaklaşık on sekiz ay sonra filo devre dışı bırakıldı ve kalan F-16'ları, o tarihten itibaren Norveç'in operasyonel tüm F-16'larını elinde bulunduran Bodø'deki 331. Filo'ya teslim edildi. Teknisk Ukeblad, filonun uçak başına ortalama 6.000 uçuş saati olduğunu bildirdi. Son filo komutanı Yarbay Ivar Magne Stene, jetlerin uçmasını sağlayan yer ekiplerine teşekkür etti; Hava Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Tonje Skinnarland, F-35 görevi devralana kadar F-16 topluluğunun Norveç'in yeteneklerinin hayati bir parçası olarak kalacağını söyledi.

1983'ten beri Ørland, NATO Havadan Erken Uyarı ve Kontrol Kuvveti'nin ileri operasyon üssü olmuştur ve E-3A Sentry uçakları Almanya'daki Geilenkirchen'de konuşlanmıştır. NATO'nun kendi tarihçesine göre, çalışmalar 1982 baharında başlamış, ilk inşaat toplantısı 15 Haziran 1982'de yapılmış ve planlanan tamamlanma tarihi 23 Aralık 1983 olarak belirlenmiştir. 10 Ocak ile 11 Şubat 1983 tarihleri arasında ilk Norveçli teknisyenler Geilenkirchen'de eğitim almıştır.

Tesis, 2 Kasım 1983'te resmen açıldı. Ertesi gün, Norveç Kraliyet Hava Kuvvetleri'nden Binbaşı Gudmund Taraldsen, Ørland'a iniş yapan ilk E-3A uçağı olan NATO uçağı LX-N 79446'yı indirdi. 1984 yılında tesis ilk tatbikatı olan "Team Work"e katıldı, VHF ve UHF telsizleri hizmete girdi ve "King Salmon" çağrı işaretini aldı. NATO ve Norveç arasında 26 Eylül 1984'te bir mutabakat zaptı ve Ekim 1991'de bir anlaşma zaptı imzalandı.

NATO, bu konumun desteklediği operasyonları şöyle sıralıyor: Aktif Girişim, Balkanlar, Eylül 2001 saldırılarından sonra Kartal Yardımı ve 2011'de Libya üzerinde Birleşik Koruyucu, ayrıca Kızıl Bayrak ve Soğuk Tepki ve NATO Kaplan Buluşması gibi Norveç tatbikatları. E-3A'lar ziyaretçi uçaklardır, yerleşik değillerdir; kalıcı varlık, Norveçli mürettebatlı küçük bir kara birliğidir. İngilizce Wikipedia, Ørland'ın İskandinav yarımadasında E-3A yer hizmetleri ekipmanına sahip tek üs olduğunu iddia ediyor; bu iddia NATO'nun kendi metninde tekrarlanmıyor.

2008'de F-35'i seçmek, ikinci ve daha zor bir kararı zorunlu kıldı: nereye konuşlandırılacaktı? Savunma Bakanı 24 Kasım 2011'de Ørland'ı önerdi ve hükümetin uzun vadeli planı olan "Zamanımız için sorumluluk" (Et forsvar for vår tid), Ørland'da ana üs olarak iki filodan oluşan bir savaş uçağı teşkilatı ve hızlı tepki alarmı için Evenes'te bir ileri operasyon üssü önerdi. Aynı plan, Bodø ana hava üssünün kapatılacağını da belirtiyordu. Storting'in Dış İlişkiler ve Savunma Komitesi 7 Haziran 2012'de raporunu sundu ve Storting 14 Haziran 2012'de oylama yaptı.

Komitenin rakamları oldukça önemliydi. Bodø ve Ørland'daki F-16'lardan Ørland'daki F-35'lere ve Evenes'teki acil durum üssüne geçişin toplam üs yatırım maliyeti yaklaşık 5,1 milyar NOK olarak hesaplanmıştı. Yeni savaş uçağının Ørland'dan işletilmesi, filo hizmete girdikten sonra yılda yaklaşık 300 milyon NOK, Evenes'teki acil durum üssüyle birlikte ise yaklaşık 375 milyon NOK ek maliyet getirecekti. Kuzey konusunda herkes aynı fikirde değildi: Hristiyan Demokrat bir üye Ørland'ı destekliyordu ancak mümkünse Kuzey Norveç'teki acil durum müdahalesi ve eğitiminin Bodø'da kalmasını istiyordu.

Ardından gelen yeniden yapılanma, Forsvaret'in kendi sayfasında şu şekilde listelenmiştir: daha uzun bir pist, yeni filo binaları, bakım tesisleri, hangarlar, konaklama yerleri, malzeme depoları ve spor ve sosyal tesis binaları. Store norske leksikon, pist uzatmasını 2.714 ila 3.000 m olarak vermektedir; ulusal AIP, 15/33 numaralı pist için 3.278 m'lik fiziksel bir uzunluk listelemektedir ve incelenen kaynaklarda bu fark açıklanmamıştır. Çalışmalar devam ediyor: Forsvarsbygg, hava savunma taburu için 145 milyon NOK'luk bir tesis ve 2026'da tamamlanması planlanan 230 personel için yeni kışla listeliyor.

İlk F-35A'lar 3 Kasım 2017'de Ørland'a ulaştı. İlk operasyonel yetenek 2019 yılında, 338 Filosu'nun kapatıldığı yıl elde edildi ve Norveç'in 52 uçağından son ikisi Nisan 2025'te teslim edildi; böylece Norveç, programını tamamlayan ilk ortak ülke oldu. Bugün 132 Hava Kanadı, TTT, 331 ve 332 Filoları ile bu uçak tipini kullanıyor. Uçakların tamamı Ørland'da bulunmuyor: bazıları Evenes'te hızlı tepki alarmında bekliyor ve bazıları da Amerika Birleşik Devletleri'nde pilot eğitimi için kullanılıyor.

Norveç denetçileri üs konusunda açık sözlü davrandılar. 2019'da Genel Denetçi Ofisi, geçiş döneminde savaş uçağı üslerini, üs savunmasını ve hava savunmasını inceledi; Savunma Bakanlığı raporu gizli tuttu ve Storting (Norveç Parlamentosu) 3 Şubat 2020'de kapalı kapılar ardında ele aldı. Aralık 2023 tarihli kamuoyuna açık takip raporu Dokument 3:9, Ørland'daki F-35'ler için kullanılan çadır çözümünün güvenlik yasasının koruma gereksinimlerini karşıladığını ancak etkili operasyon açısından yetersiz kaldığını ("gir lite effektiv drift"), sürekli personel ve beceri eksikliklerinin 2025'te tam operasyonel kapasitenin tam olarak karşılanamayacağı anlamına geldiğini ve hava savunması ve üs savunmasındaki eksikliklerin korumayı azalttığını tespit etti. Bakanlığın ele alış biçimini şiddetle kınanacak olarak değerlendirdi.

İstasyon aynı zamanda belediyenin yapısını da değiştirdi. Store norske leksikon, hava üssünün Ørland'ın en büyük işvereni olduğunu ve arazi kullanımı ile yerel topluluk için şartları belirlediğini, 2012 kararından sonra nüfusun arttığını, ancak 2010 ile 2022 yılları arasında Trøndelag'ın genelinden daha yavaş büyüdüğünü (yüzde 7,3'e karşılık yüzde 11,4) belirtiyor. Bu sayfa, F-35 ile bağlantılı gürültü bölgesi kuralları ve ev alımları için resmi veya güvenilir bir kaynak bulamadığı için bu konularda rakam vermiyor.

Ørland, Norveç'in merkezindeki Amerikan kuvvetlerinin karşılama planının bir parçasıdır. 2004'ten sonra yeniden düzenlenen Deniz Piyadeleri Ön Konumlandırma Programı – Norveç kapsamında, ABD Deniz Piyadeleri kuvveti için ekipman, Trondheimsfjord çevresindeki sekiz yerde tutulmaktadır: altı kaya deposu ve Værnes ile Ørland'daki hava üsleri. Teknisk Ukeblad'ın 2016'da bildirdiğine göre, Amerika Birleşik Devletleri burada hava desteği için ekipman depoluyor. Store norske leksikon, 2021 Ek Savunma İşbirliği Anlaşması ve 2024 değişikliği kapsamında, Ørland'ın, istasyonun belirlenmiş bölümlerinin ABD'nin engelsiz kullanımına açık olduğu 12 kabul edilmiş alandan biri olduğunu ekliyor.

Amerikan uçakları bunu kullandı. Şubat 2021'de Teksas'taki Dyess Hava Kuvvetleri Üssü'nden 7. Bombardıman Kanadı'na bağlı 9. Bombardıman Filosu'ndan dört B-1B Lancer, Norveç'e ilk B-1 konuşlandırması olarak Ørland'a geldi ve Arktik üzerinde sorti uçuşları gerçekleştirdi; bunlardan birinde B-2'lerle birlikte görev yaptı. War Zone daha sonra bir bombardıman uçağının motorunun, bir tarafındaki her iki motorun da değiştirilmesini gerektirecek kadar ciddi hasar gördüğünü bildirdi; kaynaklar, bir tablet bilgisayarın yutulduğunu söyledi. 7. Bombardıman Kanadı hasarı doğruladı ancak soruşturma devam ederken nedenini açıklamadı.

NATO, bu üssü hem laboratuvar hem de pist olarak kullandı. İttifakın, birçok ülkenin sensörlerinin ve verilerinin nasıl birleştirilebileceğini test eden ortak istihbarat, gözetleme ve keşif amaçlı ilk Birleşik Vizyon denemesi 2012'de Ørland'da gerçekleştirildi ve daha sonraki denemeler bu tek lokasyonlu başlangıçtan yola çıkarak gelişti. 330 Filosu'na bağlı bir kurtarma helikopteri müfrezesi, filonun 1973'te yeniden kurulmasından bu yana üsse konuşlanmış olup, şu anda Adalet ve Kamu Güvenliği Bakanlığı'na ait üç adet AW101 SAR Queen helikopteri uçurmaktadır.