Bir fabrika Mostar'a taşındı.

1940'ların sonlarında Yugoslav hükümeti, uçak sanayisinin Belgrad çevresinde çok fazla yoğunlaştığına karar verdi. Bu nedenle, Zemun'daki Ikarus'un havacılık bölümünün büyük bir kısmı, makineleri ve personeliyle birlikte, Belgrad'a taşındı. yerinden sökülüp Mostar'a taşındılar. Hersek'te bulunan fabrika, 1950 yılında şahin anlamına gelen Soko adında yeni bir şirkete dönüştü. İlk yöneticisi ordu albayı Ivan Sert'ti. Soko, hava kuvvetlerinin Amerikan yapımı F-84 Thunderjet uçaklarının bakımını yaparak ve ilk uçuşunu Şubat 1955'te gerçekleştiren Soko 522 pistonlu eğitim uçağını üreterek işe başladı; yaklaşık 110 adet üretildi ve 1978 yılına kadar hava kuvvetlerinin ana eğitim uçağı olarak hizmet verdi.

Yugoslavya'nın ilk seri üretim jeti olan Seagull.

Soko'nun ilk jet uçağı, Lockheed T-33'ün yerini almak üzere Belgrad'daki Havacılık Teknik Enstitüsü tarafından tasarlandı. G-2 Galeb veya Martı, ilk uçuşunu 3 Temmuz 1961'de gerçekleştirdi ve 1964-1965 yıllarında Mostar'da seri üretime geçti. Sosyalist Yugoslavya'da seri üretilen ilk jet uçağı.. İlginç bir şekilde İngiliz yapımı olan bu uçak, Rolls-Royce Viper motoru, Folland fırlatma koltukları ve birçok İngiliz ekipmanıyla donatılmıştı. Libya 100'den fazla satın aldı. Tek kişilik saldırı versiyonu olan J-21 Jastreb veya Hawk, 19 Temmuz 1965'te ilk uçuşunu gerçekleştirdi; 224 adet üretildi. Galeb üretimi 1985'te 248 adetle sona erdi.

Kartal ve Akbaba: Tito ve Çavuşesku'nun jeti

1971'de, her ikisi de Moskova'yı mesafeli tutmaya hevesli liderlerin yönetimindeki Yugoslavya ve Romanya, birlikte bir kara saldırı uçağı inşa etme konusunda anlaştılar. Ulusal gururu korumak için iki isim taşıdı: Yugoslavya'da J-22 Orao veya Kartal, Romanya'da ise IAR-93 Akbaba. İki prototip üretildi. ilk uçuşları aynı gün gerçekleşti., 31 Ekim 1974'te, anlaşma gereği. Britanya, süpersonik versiyon için motor lisansı vermeyi reddetti, bu nedenle Orao ses altı hızda kaldı, ancak 22 Kasım 1984'te sığ bir dalışta Mach 1'i aşan ilk Yugoslav tasarımı uçak oldu. Soko ayrıca, ilk uçuşunu 17 Temmuz 1978'de gerçekleştiren G-4 Super Galeb eğitim uçağını ve özellikle Aérospatiale Gazelle olmak üzere lisanslı helikopterler üretti.

Hiç uçmayan savaş uçağı

1980'lere gelindiğinde Mostar fabrikası, havaalanının yanında yaklaşık 450.000 metrekarelik bir alanı kaplıyordu ve Soko'nun daha geniş iş gücü yaklaşık 8.000 kişiye ulaşmıştı. Bir sonraki projesi, Fransa ve Dassault'un Rafale'sinden büyük ölçüde etkilenen, hava kuvvetlerinin yaklaşık 120 adet MiG-21'inin yerini alması amaçlanan süpersonik çok amaçlı bir savaş uçağı olan Novi Avion'du. Üretimin 1991 civarında başlaması ve ilk uçuşun 1992'de yapılması planlanmıştı. Ancak bunların hiçbiri gerçekleşmedi. Yugoslavya'nın dağılması ve uluslararası silah ambargosu programı öldürdü ve Malezya, Singapur ve Endonezya'dan gelen Super Galeb siparişlerini engelledi.

Kendi ülkesinin savaşı tarafından yok edildi.

Savaş Mostar'a kadar ulaştı. Fabrika cephe hattındaydı; üretim 1992'de durdu ve Makinelerinin çoğu imha edildi veya çalındı.. Fabrikanın bazı parçaları sökülerek Sırbistan'a götürüldü ve burada Pančevo'da, daha önce Orao ve Super Galeb parçaları üretmiş olan Utva şirketine katıldı. Soko'nun uçakları, imha edildiği savaşların her iki tarafında da görev yaptı: Galeb, Jastreb ve Orao uçakları Hırvatistan ve Bosna'da kara saldırı görevleri gerçekleştirdi ve birçoğu 1999'daki NATO bombardımanında yerde imha edildi. 2019'da Sırbistan, Orao'yu kullanan son hava kuvvetiydi.

Fabrikalar

• Mostar'da çalışmalar • Bosna Hersek, Mostar Havaalanı yakınlarında — Yaklaşık 450.000 metrekare; makineler 1991-1992 yıllarında tahrip edildi, çalındı veya Sırbistan'a taşındı.

İnsanlar

• Ivan Sert • İlk yönetmen — Yugoslav Halk Ordusu albayı
• Ljubomir Zekavia • Test pilotu — G-2 Galeb'in ilk uçuşu, 1961
• Vladislav Slavujević • Test pilotu — J-22 Orao prototipinin ilk uçuşu, 1974

Rekorlar ve ilkler

• G-2 Galeb: Sosyalist Yugoslavya'da seri üretilen ilk jet uçağı.
• J-22 Orao: Mach 1'i aşan ilk Yugoslav tasarımı uçak, 22 Kasım 1984