İki çizim birleşiyor

4 Kasım 1981'de Paris'te, iki başkan, yarım kalmış iki fikri birleştiren bir iş birliği anlaşması imzaladı. Aeritalia'dan Renato Bonifacio, AIT 230 bölgesel yolcu uçağı çalışmasını getirdi; Aérospatiale'den, yeni seçilen Fransa Cumhurbaşkanı'nın kardeşi Jacques Mitterrand ise AS 35'i getirdi. İki şirket de tek başına hareket edebileceklerini düşünmemişti. Fransız yasalarına göre bir "groupement d'intérêt économique" (ekonomik çıkar grubu) olarak birlikte, Fransızca'da Avions de Transport Régional (Bölgesel Ulaşım Uçakları) ve İtalyanca'da Aerei da Trasporto Regionale (Bölgesel Ulaşım Uçakları) anlamına gelen ATR'yi kurdular. Harfler her iki dilde de işe yarıyor. Kırk yılı aşkın bir süre sonra bu düzenleme değişmeden kaldı: Tek bir şirket, iki ortak, her biri tam olarak yüzde 50 hisseye sahip., Şimdi ise Airbus ve Leonardo.

Yakıtın yarısı

Teklif son derece basitti: yakıt. Konsorsiyum, 370 km'lik bir mesafede yaklaşık 430 kg yakıt tüketen bir yolcu uçağı vaat ediyordu; bu, 40-50 koltuklu rakipleri HS.748 ve Fokker F.27'nin ihtiyaç duyduğunun neredeyse yarısıydı. ATR 42 ilk uçuşunu 16 Ağustos 1984'te Toulouse'dan gerçekleştirdi. 3 Aralık 1985'te ilk seri üretim uçağı Air Littoral'e gitti ve Ocak 1986'da ATR, 27 Ekim 1988'de uçuşunu gerçekleştiren ve bir yıl sonra Finnair ile hizmete giren uzatılmış bir versiyon olan ATR 72'yi piyasaya sürdü. İki uçak aynı üretim hattını ve sistemlerinin çoğunu paylaştığı için, birbirlerinin varlığını sürdürmesini sağladılar. 2015 yılı itibariyle ATR 42, hala üretimde olan tek 50 koltuklu bölgesel uçaktı.

Pervanelere yapılan bahis

Üretim Avrupa usulüne göre bölüştürülüyor. Leonardo, Napoli yakınlarındaki Pomigliano d'Arco'da gövde ve kuyrukları üretiyor; Airbus, Bordeaux yakınlarında kanatları üretiyor; son montaj ve teslimat ise Toulouse'da gerçekleşiyor. Bir süre için bu, kaybedilecek bir bahis gibi görünüyordu. 1990'ların sonlarından yaklaşık 2005'e kadar ucuz yakıt, bölgesel jetleri moda haline getirdi ve Fransız Vikipedisi, ATR'nin kapanma tehdidiyle karşı karşıya kaldığını kaydediyor. Fokker ve Dornier piyasadan çekildi. Ardından petrol fiyatları yükseldi ve altı kanatlı pervanelere sahip daha sessiz -500 serisi, turboprop uçakları tekrar saygın hale getirdi. ATR intikamla geri döndü: 2011'de 157 uçak sattı ve 3 Mayıs 2012'de 1000. uçağını Air Nostrum'a teslim etti.

Her sekiz saniyede bir

ATR'nin kendi hesaplamalarına göre, 2018 yılına gelindiğinde her sekiz saniyede bir ATR uçağı kalkış veya iniş yapıyordu. Filo, yaklaşık 100 ülkede 200'e yakın havayolu şirketi için 30 milyon uçuş gerçekleştirmişti ve ATR, 2010 yılından bu yana turboprop yolcu uçağı pazarının 'lik payına sahip olduğunu iddia ediyordu. 1500. uçak o yılın Ekim ayında Japan Air Commuter'a, 1700. uçak ise 26 Ağustos 2024'te teslim edildi. FedEx kargo uçakları satın aldı, İran Hava Yolları Amerikan yaptırımları nedeniyle yedi tanesi depoda dondurulmadan önce 40 adet sipariş verdi ve donanmalar da bu gövdeyi keşfetti: İtalya P-72A deniz devriye uçağını, Türkiye ise TAI ile dönüştürülmüş silahlı denizaltı karşıtı bir versiyonunu kullanıyor.

Buz

ATR'nin en karanlık bölümü buzda yazılıdır. 31 Ekim 1994'te American Eagle Flight 4184, buzlanma nedeniyle kontrolünü kaybederek Indiana, Roselawn yakınlarında düştü ve uçaktaki 68 kişinin tamamı hayatını kaybetti; bu, bu tip uçakların ilk ölümcül kazasıydı. Kaza ve bölgesel jetlerin yükselişi, ATR'yi 2017 yılına kadar ABD anakara pazarından uzaklaştırdı. Ağustos 2024'e kadar sayılan 13 ölümcül ATR 72 kazasının beşinde buzlanma koşulları söz konusuydu; en sonuncusu Brezilya'daki Voepass kazasıydı ve 62 kişi hayatını kaybetti. En ölümcül kaza ise Ocak 2023'te Pokhara'da meydana gelen Yeti Airlines Flight 691 kazasıydı ve 72 kişi öldü. TransAsia, 2014-2015 yılları arasında yedi ay içinde iki uçağını kaybetti; bunlardan biri Taipei'deki Keelung nehrine takla atarak düştü.

Hibrit hayaller, kısa pistler

ATR, daha büyük bir şeyle, 90 koltuklu uzatılmış bir uçakla veya tamamen yeni bir 100 koltuklu uçakla defalarca flört etti ve defalarca geri adım attı; Leonardo 2018'de 100 koltuklu uçak fikrinden vazgeçti. 2022'de 0 sürdürülebilir havacılık yakıtıyla çalışan bir ATR uçurdu ve hibrit-elektrikli EVO'yu incelemeye başladı, ancak bu karar daha sonra ertelendi. Kasım 2024'te, sadece 800 metrelik pistler için tasarlanmış ATR 42-600S'yi hurdaya çıkardı. CEO Nathalie Tarnaud Laude yönetiminde, 2025 yılı parça kıtlığına rağmen sadece 32 teslimat getirdi, ancak 1,2 milyar ABD doları gelir ve 160'tan fazla sipariş birikimi oldu. Şirketin bir geçiş yılının başarısını tek bir rakamla ölçmediğini söyledi.

Fabrikalar

• Toulouse son montaj hattı • Saint-Martin-du-Touch, Toulouse — Son montaj, uçuş testi ve teslimat
• Pomigliano d'Arco • İtalya, Napoli yakınlarında — Leonardo gövde ve kuyruk bölümlerini üretiyor.
• Airbus Atlantic, Mérignac Bordeaux yakınlarında — Kanat montajı

İnsanlar

• Jacques Mitterrand • Aérospatiale Yönetim Kurulu Başkanı — Cumhurbaşkanı François Mitterrand'ın küçük kardeşi; 1975-1983 yılları arasında Aérospatiale başkanlığı yaptı; 1981'de kuruluş anlaşmasını imzaladı.
• Renato Bonifacio • Aeritalia'nın başkanı — 1981'de kuruluş anlaşmasını imzaladı.
• Christian Scherer • 2016-2018 yılları arasında CEO'luk yaptı — Airbus'ın ticari işlerden sorumlu başkanı olmak için görevinden ayrıldı.
• Stefano Bortoli • CEO 2018–2022
• Nathalie Tarnaud Laude • 2022'den beri CEO - Daha önce NH90 programının başkanıydı.

Rekorlar ve ilkler

• ATR 42: 2015 itibarıyla üretimde olan tek 50 koltuklu bölgesel yolcu uçağı.
• Bölgesel bir uçakla gerçekleştirilen ilk 0 SAF (Güney Afrika Hava Yolları) uçuşu, 21 Haziran 2022.