Luchtmachtbasis Lađevci (Morava)

Luchtmachtbasis Lađevci (Morava)

Vojni vliegveld "Morava", Lađevci

Actief (gezamenlijk militair en civiel: J-22 Orao-aanvalsvliegtuigen, Mi-35-aanvalshelikopters en het verkenningseskader van de 98e Luchtbrigade; civiel vliegveld Morava sinds 2019)

LYKVICAO
2.265 mStartbaan
1967Geopend
ActiefStatus
Foto: KGyST / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
OperatorServische luchtmacht en luchtverdedigingWijkRaška-district (Raški okrug), nabij KraljevoHoogte212 mCoördinaten43.8181 N, 20.5861 O
Het verhaal

Luchtmachtbasis Lađevci (Morava): waarvoor hij gebouwd is en wat er nu vliegt.

Lađevci ligt in de Westelijke Morava-vallei, vlakbij Kraljevo in centraal Servië. De geschiedenispagina van de luchthaven van Morava vermeldt dat het militaire vliegveld in 1967 werd gebouwd en in gebruik genomen door het 235e Jachtbommenwerpersquadron met F-84 Thunderjets. De Engelstalige Wikipedia voegt daaraan toe dat het aanvankelijk bekend stond als vliegveld Obrva. Kraljevo zelf had een oudere geschiedenis in de Joegoslavische luchtvaart: de staatsvliegtuigfabriek werd er in 1928 voltooid en bouwde in mei 1930 het eerste volledig Joegoslavische vliegtuig, volgens de Wikipedia-samenvatting van de Koninklijke Joegoslavische luchtmacht, maar dat was een andere locatie.

Het vliegveld werd belangrijk na het uiteenvallen van Joegoslavië. Volgens de Engelstalige Wikipedia arriveerde in 1992 het 241e Jachtbommenwerpersquadron met zijn J-22 Oraos vanuit Skopski Petrovec in het huidige Noord-Macedonië, samen met het 353e Verkenningseskader en het 240e Jachtbommenwerpersquadron uit Mostar. Tijdens de NAVO-luchtaanvallen van 1999 raakte het vliegveld zwaar beschadigd en verloor het zijn verkeerstoren, aldus de luchthavenbeheerder, die de aanvallen in het toenmalige officiële Servische jargon omschreef als NAVO-agressie.

Op 13 juni 2007 werden het 98e Jachtbommenwerperregiment, de 285e Luchtmachtbasis (die Lađevci en Ponikve beheerde), het 119e Helikopterregiment en de 161e Luchtmachtbasis in Niš samengevoegd tot de 98e Luchtmachtbrigade, waarvan het hoofdkwartier hier is gevestigd. De eenheden in Lađevci vliegen met de J-22 Orao, Mi-35M en Mi-35P gevechtshelikopters, An-2TD vliegtuigen en CH-92 en CH-95 drones. Sinds 2011 worden er ook civiele vluchten uitgevoerd vanaf het militaire vliegveld: het eerste passagiersvliegtuig landde op 5 oktober 2011 en de luchthaven Morava werd officieel geopend op 28 juni 2019 als de derde commerciële luchthaven van Servië, met een aparte civiele terminal in Tavnik. De Servische AIP (Airport Information Plan) vermeldt één samengestelde landingsbaan, 13/31, van 2265 meter; de Engelstalige Wikipedia geeft de aanduiding 14/32.


Satelliet

Lađevci (Morava) van bovenaf

Klik om te vergroten

Eén landingsbaan, 2265 m van composietmateriaal.Beeldmateriaal: Esri, Maxar, Earthstar Geographics en de GIS-gebruikersgemeenschap
Sluiten

De militaire missie is om de Joegoslavische militaire en veiligheidsdiensten en bijbehorende faciliteiten zodanig aan te vallen dat hun vermogen om de burgerbevolking te blijven onderdrukken wordt aangetast en verdere militaire acties worden afgeschrikt.

Generaal Wesley ClarkDe opperbevelhebber van de NAVO in Europa, tijdens een persbriefing op 25 maart 1999, de ochtend na de eerste aanvallen, die volgens Servische bronnen Lađevci troffen.NAVO-persbriefing, 25 maart 1999

Ik denk dat de ministarstva een van de belangrijkste redenen is om het vliegveld te gebruiken.

Zorana MihajlovićMinister van Bouw, Transport en Infrastructuur, april 2018, over het maken van Morava tot een gemengde civiel-militaire luchthaven (vertaling: "We wachten nu op een besluit van het Ministerie van Defensie, zodat we de komende maanden eindelijk kunnen zeggen dat het een gemengde luchthaven is.")Tango Zes

In één oogopslag

Luchtmachtbasis Lađevci (Morava) in cijfers

Locatie en codes

ICAO
LYKV
Land
Servië
Wijk
Raška-district (Raški okrug), nabij Kraljevo
Coördinaten
43.8181 N, 20.5861 O
Hoogte
212 m (696 ft)
Gebruik
Militair

Start- en landingsbanen en faciliteiten

Startbanen
1
Aanduider
13/31
Lengte
2.265 m (7.431 voet)
Oppervlak
Samengesteld
Snel reactiealarm
Geen

Commando & status

Status
ActiefGezamenlijk militair en civiel: J-22 Orao-aanvalsvliegtuigen, Mi-35-aanvalshelikopters en het verkenningseskader van de 98e Luchtbrigade; civiel vliegveld Morava sinds 2019.
Operator
Servische luchtmacht en luchtverdediging
Geopend
1967
Commando
98e Luchtbrigade, Servische Luchtmacht en Luchtverdediging; de civiele luchthaven Morava wordt beheerd door Aerodromi Srbije.
Wooneenheden
4 huidige, 3 voormalige
Gebaseerde typen
5

Wooneenheden

Wie vliegt er vanaf de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)?

Huidig4 eenheden
241ste Jachtbommenwerper Luchtvaart Squadron (241. lovačko-bombarderska avijacijska eskadrila)Tigrovi (Tijgers) · Jachtbommenwerpersquadron · actief · sinds 1992
Soko J-22 Orao
714e Anti-pantserhelikoptereskader (714. protivoklopna helikopterska eskadrila)Senke (Shadows) · Eskader van de aanvalshelikopter · actief
Mil Mi-35M
353e Reconnaissance Aviation Squadron (353. izviđačka avijacijska eskadrila)Sokolovi (Haviken) · Verkenningseskader · actief · sinds 1992
Antonov An-2TD, CASC CH-92A-drone, CASC CH-95-drone
98e Luchtverdedigingsartillerie-raketdivisie (98. artiljerijsko-raketni divisie PVO)Luchtdoelartillerie-raketbataljon · actief
Voormalig3 eenheden
98e Jachtbommenwerper Luchtvaartregiment (98. lovačko-bombarderski avijacijski puk)— · Op 13 juni 2007 fuseerde het regiment met de 285e Luchtmachtbasis (Lađevci en Ponikve), het 119e Helikopterregiment en de 161e Luchtmachtbasis (Niš) tot de 98e Luchtmachtbrigade. De brigade viert haar naam op 28 november, de dag waarop in 1949 het 198e Aanvalsregiment, de voorganger van het regiment, werd opgericht. Het Orao-type is afgeleid van het opvolgende squadron; de officiële website vermeldt de vliegtuigen van het regiment niet.
Soko J-22 Orao
235e Jachtbommenwerper Squadron (235. lovačko-bombarderska eskadrila)1967– · De eerste eenheid op het nieuwe vliegveld, uitgerust met F-84 Thunderjets, volgens de geschiedenispagina van vliegveld Morava. Wanneer de eenheid vertrok of werd opgeheven, wordt niet vermeld.
Republic F-84 Thunderjet
240e Jachtbommenwerpersquadron1992– · Verhuisd van Mostar (nu in Bosnië en Herzegovina) naar Lađevci in 1992, volgens de Engelstalige Wikipedia; informatie over de vliegtuigen en de latere geschiedenis wordt daar niet vermeld.
Typen niet vermeld

Vliegtuigtypen die hier gestationeerd zijn

Soko J-22 Orao, Mil Mi-35M, Antonov An-2TD, CASC CH-92A drone, CASC CH-95 drone, Republic F-84 Thunderjet, Soorten niet vermeld


Bekendheid verwierf

Waar Lađevci (Morava) om bekend staat

01

Thuisbasis van de Orao

Lađevci is de laatste operationele thuisbasis van de Soko J-22 Orao, het Joegoslavisch-Roemeense grondaanvalsvliegtuig, dat hier wordt gevlogen door het 241e Jachtbommenwerpersquadron "Tigrovi" (Tijgers).

Toen Tango Six in november 2013 de vloot telde, waren er slechts 3 eenzits J-22's en 2 tweezits NJ-22's operationeel in het Tigrovi-eskader in Lađevci.

02

Hoofdkwartier van de 98e Luchtbrigade

De basis is de zetel van de 98e Luchtbrigade, de aanvals-, helikopter- en drone-eenheid van de Servische luchtmacht, die ook het militaire vliegveld in Niš beheert.

De brigade werd op 13 juni 2007 gevormd door de samenvoeging van 4 eenheden: het 98e Jachtbommenwerperregiment, de 285e en 161e Luchtbases en het 119e Helikopterregiment.

03

Hit op de eerste avond van 1999

Het vliegveld werd in de eerste uren van de NAVO-luchtcampagne van 1999 aangevallen en de commandant van het Orao-eskader kwam de volgende dag om het leven tijdens een gevechtsmissie boven Kosovo.

De Servische vakpers meldt dat er in de nacht van 24 op 25 maart 1999 drie Oraos-raketten zijn geraakt of begraven in Lađevci; de NAVO meldde dat er die eerste nacht meer dan veertig doelen waren getroffen, zonder deze bij naam te noemen.

04

De derde commerciële luchthaven van Servië

Sinds 2011 worden er op de militaire landingsbaan ook civiele vluchten uitgevoerd, en de aparte civiele terminal in Tavnik is geopend als luchthaven Morava, die wordt beheerd door het staatsbedrijf Aerodromi Srbije.

De luchthaven Morava werd officieel geopend op 28 juni 2019, acht jaar nadat het eerste civiele vliegtuig uit Belgrado er op 5 oktober 2011 landde.

05

Chinese drones boven de Morava-vallei

Het 353e verkenningseskader van de brigade vliegt vanaf hier met Chinese CH-92A- en CH-95-drones, die de regering in 2023 in Morava heeft getoond.

Tango Six meldde dat Servië 6 CH-92A drones heeft aangeschaft in het kader van een technologieoverdrachtsovereenkomst; de grotere CH-95 werd op 8 juni 2023 in Morava tentoongesteld.


Ga dieper

De lange versie

01Van het Obrva-veld naar de Orao-basis.Lezen

De exploitant van de burgerluchthaven, Aerodromi Srbije, dateert het militaire vliegveld uit 1967: "Het militaire vliegveld Ladjevci bij Kraljevo werd gebouwd en bewoond door het 235e Jachtbommenwerpersquadron, uitgerust met F-84 Thunderjet-vliegtuigen." De Engelstalige Wikipedia voegt daaraan toe dat het soms ook wel vliegveld Obrva werd genoemd, naar het naburige dorp. Het ligt in de West-Morava-vallei ten noordwesten van Kraljevo; de Servische AIP (Airport Information Plan) vermeldt een hoogte van 212 meter en een enkele samengestelde landingsbaan van 2265 bij 30 meter, aangeduid als 13/31 (Wikipedia vermeldt 14/32).

Het belang ervan nam toe naarmate Joegoslavië uiteenviel. Volgens de geschiedenis van het vliegveld: "Na de ontbinding van de Socialistische Federatieve Republiek Joegoslavië nam het squadrons over van Skopje en Mostar." De 50-jarige geschiedenis van de Orao, beschreven door Tango Six, vermeldt dat het 241e Jachtbommenwerpersquadron afkomstig was van de basis in Petrovac, het vliegveld van Skopje in het huidige Noord-Macedonië. De Engelstalige Wikipedia noemt de andere arriverende squadrons als het 353e Verkenningssquadron en het 240e Jachtbommenwerpersquadron uit Mostar, nu in Bosnië en Herzegovina; het aankomstjaar van het 353e is alleen op Wikipedia te vinden.

In 1999 was Lađevci de belangrijkste basis van het 98e Jachtbommenwerperregiment. Tango Six plaatst het 241e Squadron "Tigrovi" en het 353e Verkenningseskader "Sokolovi" (Haviken) van het regiment in Lađevci, terwijl het tweede Orao-eskader, het 252e, en de vliegtuigen van het testcentrum naar Ponikve vlogen toen de NAVO-campagne begon. Het regiment zelf vindt zijn oorsprong in het 198e Aanvalsregiment, dat werd opgericht op 28 november 1949, de dag waarop de brigade nog steeds haar naam draagt.

021999: de eerste nacht en de verdwenen commandantLezen

De NAVO-luchtcampagne begon op de avond van 24 maart 1999. Tijdens de NAVO-briefing de volgende dag zei generaal Wesley Clark dat meer dan 40 doelen waren geraakt, "de meeste van deze doelen waren verbonden aan het geïntegreerde luchtverdedigingssysteem", maar hij weigerde ze te identificeren. Het verklaarde doel van de NAVO was om het vermogen van de Joegoslavische strijdkrachten om de repressie in Kosovo voort te zetten te verzwakken; Servische officiële instanties en overheidsorganen beschrijven de campagne als NAVO-agressie. De geschiedenis van de luchthavenexploitant gebruikt die bewoordingen en stelt dat het vliegveld "ernstige schade heeft opgelopen" en zijn verkeerstoren heeft verloren.

Het meest gedetailleerde verslag van de basis tijdens de oorlog is een artikel van Živojin Banković uit 2016 in Tango Six. Daarin staat dat de vijand in de nacht van 24 op 25 maart het vliegveld van Lađevci aanviel: Orao 25203 werd geraakt en verbrandde in zijn versterkte schuilplaats, 25206 werd later ook in een schuilplaats geraakt en 25152, die naast de werkplaats was achtergelaten, werd bedolven onder de aarde. Overlevende vliegtuigen werden gecamoufleerd langs de weg naar Mrčajevci en later ontmanteld en verborgen in gebouwen rond Kraljevo. Deze serienummers zijn afkomstig uit de Servische vakpers, niet uit een officiële lijst van verloren toestellen.

Op 25 maart kwam de commandant van het 241e Squadron, Života Đurić, om het leven toen zijn J-22, serienummer 25104 en bewapend met vier FAB-250 bommen, neerstortte nabij Glogovac in Kosovo. Tango Six noemt het het enige verlies van een jachtbommenwerper in een gevechtsaanval en stelt dat de exacte oorzaak nooit officieel is vastgesteld; de Engelstalige Wikipedia noemt een technisch mankement, een pilotenfout en grondvuur van het Kosovo Bevrijdingsleger als mogelijke oorzaken. Bronnen verschillen over zijn rang: Tango Six noemt hem majoor in 2016 en 2024, maar luitenant-kolonel in 2019, net als Wikipedia.

03Hoeveel de Oraos in 1999 heeft gevlogenLezen

De cijfers voor de oorlogsinzet van het regiment zijn bescheiden en niet volledig consistent. Banković's verslag uit 2016 vermeldt 31 missies voor het 98e Regiment, waaronder 25 gevechtsvluchten van in totaal 15,25 uur, waarvan 19 met wapenafwerping; het 241e Squadron uit Lađevci vloog 10 vluchten met 10 aanvallen en het 252e 8 vluchten met 5 aanvallen, waarvan er 3 door het weer werden verstoord. Hij noemt 32 afgeworpen FAB-250 bommen en 56 BL-755 clusterbommen en zegt dat de gevechtsvluchten in de eerste dagen van april stopten.

Volgens de geschiedenis van Tango Six uit 2024 waren er 10 gevechtsvluchten voor het 241e squadron, maar onofficiële bronnen spreken van ongeveer 13 vluchten. De Engelstalige Wikipedia vermeldt voor de gehele Joegoslavische Orao-vloot ongeveer 36 gevechtsmissies. De aantallen variëren dus van 25 tot 36 vluchten, afhankelijk van wat er geteld wordt en door wie; noch de NAVO, noch het Servische ministerie van Defensie heeft een officieel aantal vluchten voor Lađevci gepubliceerd dat hierover uitsluitsel zou kunnen geven.

Wikipedia telt elf Orao's die tijdens de campagne op de grond zijn vernietigd, voornamelijk bij Ponikve, waar naar verluidt in één hangar zes J-22's en twee MiG-21's stonden. Dit totaal wordt in geen enkele officiële bron die voor deze pagina is geraadpleegd, uitgesplitst naar basis, dus het aandeel van Lađevci wordt alleen weergegeven als de drie toestellen die door Banković zijn genoemd.

04De 98e Luchtbrigade vandaagLezen

De Servische strijdkrachten hebben op 13 juni 2007 de 98e Luchtbrigade opgericht uit het 98e Jachtbommenwerperregiment, de 285e Luchtmachtbasis (Lađevci en Ponikve), het 119e Helikopterregiment en de 161e Luchtmachtbasis in Niš. De brigade is gestationeerd op het militaire vliegveld "Morava" in Lađevci en het vliegveld van Niš, en haar commandant in 2026 is brigadegeneraal Aleksandar Milićević. De missie van de brigade is, volgens de brigade zelf, vuursteun aan land- en speciale eenheden, luchttransport en luchtverkenning.

Op de officiële pagina van de eenheid staan acht ondergeschikte eenheden vermeld, waaronder het 241e Jachtbommenwerpersquadron, het 714e Antitankhelikoptereskader, het 353e Verkenningseskader en de 98e Artillerie-Raketdivisie, en een inventaris van Orao- en An-2TD-vliegtuigen, Mi-8-, Mi-17-, H145M-, Mi-35M/P- en Gazelle (Gama)-helikopters, CH-92- en CH-95-drones, 40 mm Bofors L-70-kanonnen en 9K38M-raketten (draagbare raketten). Eind 2019 schreef het militaire bouwbureau een aanbesteding uit voor een helikopterhangar in Lađevci van 81,5 bij 35,5 meter, ongeveer 2.893 vierkante meter bruto, geschikt voor vier Mi-35M-helikopters.

De oefeningen in 2026 draaiden nog steeds om de Orao. Tango Six meldde in augustus 2026 dat de tactische training van de brigade, die plaatsvond vanuit Morava, Niš en een tijdelijk vliegveld bij Trstenik, bestond uit het oefenen van aanvallen op afstand van 6 tot 8 km en het uitschakelen van grondgebonden luchtafweer, waarbij Orao's, MiG-29's, G-4's, helikopters en Chinese drones betrokken waren.

05Een verouderde vloot en de ongelukken die ermee gepaard gaan.Lezen

De Orao is in Lađevci in de lucht gehouden, zij het in een steeds kleiner wordende vloot. Volgens de gegevens van Tango Six bestond het squadron na november 2013 uit 9 J-22's, 7 NJ-22's, 8 IJ-22's en 2 INJ-22's, waarvan er slechts 5 operationeel waren bij het squadron in Tigrovi. De gegevens uit 2024 vermelden 6 J-22's en 7 NJ-22's die operationeel waren tussen 2017 en 2023, terwijl de Engelstalige Wikipedia 17 J-22's en NJ-22's noemt. De website berekende dat sinds 1981 29 Orao's verloren zijn gegaan bij de luchtmachten van Joegoslavië, de Republika Srpska en Servië.

In 2016 werd een moderniseringsprogramma, officieus Orao 2.0 genoemd, gepresenteerd en op 8 juni 2023 werd een tweezits NJ-22-prototype met 128 mm-raketwerpers getoond aan minister van Defensie Miloš Vučević in Morava. Tango Six schreef in november 2024 dat ruim acht en een half jaar na de demonstratie nog geen enkele gemoderniseerde Orao de operationele squadrons had bereikt.

De toekomst is onzeker. Servië heeft twaalf Rafale-gevechtsvliegtuigen besteld en Tango Six merkt op dat de resterende levensduur van de Orao afhangt van het aantal vlieguren en de mate waarin de modernisering vordert. Ondertussen koestert de brigade haar verleden: een F-86E Sabre die sinds 1965 bij het 198e regiment diende, werd in december 2023 in Lađevci gerestaureerd om buiten de herdenkingsruimte van de brigade tentoongesteld te worden.

06Luchthaven Morava: een lange weg naar burgerluchtvaartLezen

Het civiele gebruik van de militaire landingsbaan begon op 5 oktober 2011, toen, zoals de exploitant het zelf verwoordde, "het eerste civiele vliegtuig uit Belgrado landde en het officieus een militair civiel vliegveld werd". In het voorjaar van 2011 werd begonnen met de bouw van een nieuwe verkeerstoren, een energiecentrale en een civiele terminal in Tavnik, los van de militaire eenheid. De reparaties aan de landingsbaan duurden tot 2016.

Het project kreeg kritiek vanwege het trage tempo. In juli 2015 noemde Petar Vojinović van Tango Six de laatste aankondiging van het ministerie onderdeel van een "festival van beloftes", en merkte op dat minister Zorana Mihajlović niet wist welke luchtvaartmaatschappij zou vliegen of waarheen. In juni 2016 beloofde de luchthaven Nikola Tesla in Belgrado 300.000 euro voor de landingsbaan, en er zou toen al meer dan 10 miljoen euro in geïnvesteerd zijn. In februari 2019 reserveerde de regering ongeveer 8,6 miljoen euro voor de verlenging van de landingsbaan.

De luchthaven Morava werd geopend op 28 juni 2019. Het ministerie van Transport schreef een aanbesteding uit voor een subsidie van 5,7 miljoen euro voor vluchten naar Wenen en Thessaloniki, en Air Serbia startte op 17 december 2019 met vluchten naar Wenen met ATR 72-toestellen. De Engelstalige Wikipedia vermeldt 529 passagiers in 2019 en 14.713 in 2025, tegenover een verwachte 100.000 passagiers in 2020, en noemt schattingen van de totale investering van 40 miljoen euro tot "honderden miljoenen" euro's van oppositiefiguren.


Tijdlijn

Lađevci (Morava), jaar na jaar

1949

Het 198e Aanvalsregiment, de voorloper van het 98e Regiment, werd op 28 november opgericht; dat is nog steeds de naam van de brigade.

1967

Militair vliegveld aangelegd in Lađevci; eerste eenheid die er gestationeerd was, het 235e Jachtbommenwerpersquadron met F-84 Thunderjets.

1992

De squadrons die uit Skopje en Mostar zijn teruggetrokken, nemen hun plaats in, waaronder het 241e squadron met J-22 Oraos-vliegtuigen.

1999

Nacht van 24 op 25 maart: vliegveld aangevallen in de eerste nacht van de NAVO-campagne; Orao 25203 brandt af in zijn hangar.

1999

25 maart: 241e Squadroncommandant Života Đurić gedood nabij Glogovac, Kosovo.

2007

13 juni: De 98e Luchtbrigade wordt opgericht en haar hoofdkwartier wordt gevestigd in Lađevci.

2010

3 juni: Orao 25156 ging verloren nabij het Gruža-meer tijdens de voorbereidingen voor de Đurić-herdenkingsvliegshow; de piloot schoot zichzelf met de schietstoel uit het vliegtuig.

2011

5 oktober: eerste civiele vliegtuig uit Belgrado landt; werkzaamheden aan de civiele terminal in Tavnik zijn begonnen.

2013

15 november: Orao 25155 stort neer nabij Mrčajevci; squadroncommandant wordt uitgeworpen.

2014

6 september: onderzoek wijst verlies van hydraulische druk aan als oorzaak van het ongeluk in 2013.

2015

8 maart: een Citation XLS vliegt Novak Đoković vanuit Lađevci weg, onder begeleiding van het leger en de douane.

2016

Reparatie van de landingsbaan voltooid; Nikola Tesla Airport doneert 300.000 euro aan Morava.

2019

28 juni: Luchthaven Morava wordt officieel geopend als de derde commerciële luchthaven van Servië (IATA KVO).

2019

17 december: Air Serbia opent de eerste lijnvlucht naar Wenen.

2020

Aanbesteding voor een hangar voor vier Mi-35M-helikopters in Lađevci.

2022

27 september: twee militaire drones maken parachutelandingen in Obrva en Tavnik bij slecht weer.

2023

8 juni: gemoderniseerde Orao en CH-95 drone getoond aan de minister van Defensie in Morava.


Incidenten en verhalen

Wat is hier gebeurd?

24-25 maart 1999

Vliegveld aangevallen in de eerste nacht van de NAVO-campagne

Volgens een verslag van Živojin Banković uit 2016 in Tango Six werd het vliegveld aangevallen in de nacht van 24 op 25 maart 1999. Orao 25203 werd geraakt en brandde uit in zijn versterkte hangar; 25206 werd later in een andere hangar geraakt en 25152 werd bedolven onder de aarde naast de werkplaats. De exploitant van het vliegveld zegt dat het vliegveld ernstige schade heeft opgelopen en zijn verkeerstoren heeft verloren, en beschrijft de aanval als NAVO-agressie. De NAVO noemde de doelen van de eerste nacht niet bij naam, maar zei dat er meer dan 40 waren getroffen, waarvan de meeste verband hielden met het geïntegreerde luchtverdedigingssysteem. In de geraadpleegde bronnen werd geen slachtoffercijfer voor Lađevci gevonden.

Tango Zes

25 maart 1999

Squadroncommandant gesneuveld tijdens een gevechtsmissie.

De commandant van het 241e Squadron, Života Đurić, kwam om het leven toen zijn J-22 Orao, serienummer 25104, met vier FAB-250 bommen aan boord, neerstortte nabij Glogovac in Kosovo. Tango Six noemt het het enige verlies van Joegoslavische jachtbommenwerpers tijdens een gevechtsaanval en stelt dat de oorzaak nooit officieel is vastgesteld; de Engelstalige Wikipedia noemt een technisch mankement, een pilotenfout of grondvuur van het Kosovo Bevrijdingsleger als mogelijke oorzaken. Zijn rang wordt vermeld als majoor (Tango Six 2016, 2024) en luitenant-kolonel (Tango Six 2019, Wikipedia). Een herdenkingsvoetbaltoernooi en een pilotenvereniging in Kraljevo zijn naar hem vernoemd.

Tango Zes

3 juni 2010

Orao 25156 ging verloren vlak voor een herdenkingsvlucht.

De J-22 Orao 25156 van het 241e Squadron ging verloren tijdens de voorbereidingen voor een luchtshow op 5 juni 2010 ter nagedachtenis aan Života Đurić. Volgens een later verslag van Tango Six leidde een storing in het landingsgestel ertoe dat de piloot, majoor Slobodan Jocić, uitweek richting het Gruža-meer en zich met de schietstoel katapult moest redden; hij liep daarbij een ruggenmergblessure op. Het toestel was kort daarvoor gereviseerd en opnieuw geschilderd. In de geraadpleegde bronnen werden geen gepubliceerde onderzoeksresultaten gevonden.

Tango Zes

15 november 2013

Orao 25155 stort neer nabij Mrčajevci

De J-22 Orao 25155 van het 241e Squadron stortte rond 12:30 uur neer tijdens een testvlucht nabij Mrčajevci, ten westen van Lađevci. De piloot, squadroncommandant majoor Ivan Pantić, schoot zichzelf op ongeveer 430 meter hoogte uit het toestel. Eerste berichten meldden dat hij ongedeerd of lichtgewond was; het onderzoek wees later uit dat hij twee borstwervels had verbrijzeld. Op 6 september 2014 concludeerde een commissie van de luchtmacht en het luchtverdedigingscommando dat de oorzaak een drukverlies in de hoofd- en besturingshydraulische systemen was, waarschijnlijk als gevolg van verzwakte leidingverbindingen, en adviseerde geen aanklachten in te dienen.

Tango Zes

27 september 2022

Twee drones storten neer in nabijgelegen dorpen.

Tijdens een routineoefening maakten twee militaire drones een parachutelanding nabij het vliegveld na een plotselinge weersverandering: een CH-92A op de begraafplaats in Obrva en een tweede drone op een terrein in Tavnik. Er werden geen gewonden of schade gemeld. Het ministerie van Defensie verklaarde dat de operators hadden besloten beide drones volgens de voorgeschreven procedures aan de grond te zetten. Het type van de tweede drone werd niet officieel bekendgemaakt.

Tango Six, die Nova S en het Ministerie van Defensie citeert.


Locatie

Luchtmachtbasis Lađevci (Morava) en de omliggende gebieden

Actieve luchtmachtbasis Gesloten of reserveren
Nabijgelegen basis ICAO Status Gebaseerde typen
Luchtmachtbasis Batajnica LYBT Actief MiG-29 en MiG-29UB, Soko G-4 Super Galeb, Utva Lasta 95, Airbus C-295
Luchtmachtbasis Niš Lyni Actief Mil Mi-8, Mil Mi-17, Airbus H145M, Helikopters (712e, 714e en 787e squadrons)
Vliegveld Ponikve LYUZ Gesloten in 2007.

Vragen en antwoorden

Alles wat mensen vragen over de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)

Waar bevindt zich de luchtmachtbasis Lađevci?
In de westelijke Morava-vallei in centraal Servië, op korte afstand van Kraljevo, in het district Raška. De Servische AIP (Airport Information Platform) vermeldt het vliegveld als LYKV Kraljevo/Morava, met één landingsbaan van 2265 meter op een hoogte van 212 meter.
Is Lađevci hetzelfde als de luchthaven van Morava?
Ze delen één landingsbaan. Het militaire vliegveld, officieel "Morava", behoort tot de 98e Luchtbrigade; de civiele luchthaven Morava (IATA KVO) heeft een eigen terminal in Tavnik en wordt beheerd door het staatsbedrijf Aerodromi Srbije. Deze werd officieel geopend op 28 juni 2019.
Welke eenheden zijn gevestigd in Lađevci?
Het hoofdkwartier van de 98e Luchtbrigade, met het 241e Jachtbommenwerpersquadron (J-22 Orao), het 714e Antitankhelikoptereskader (Mi-35), het 353e Verkenningseskader (An-2TD en Chinese drones), en luchtverdedigings-, technische en veiligheidsbataljons.
Welke vliegtuigen zie je daar?
J-22 en NJ-22 Orao aanvalsvliegtuigen, Mi-35M en Mi-35P aanvalshelikopters, An-2TD tweedekkers en CH-92A en CH-95 drones, plus Air Serbia ATR 72's aan de civiele kant. Een F-86E Sabre werd gerestaureerd om in 2023 op de basis tentoongesteld te worden.
Wat gebeurde er in 1999 in Lađevci?
Het werd getroffen in de eerste nacht van de NAVO-campagne, 24-25 maart 1999; Servische vakpers meldt dat drie Oraos-torens zijn uitgebrand, geraakt of bedolven, en de operator zegt dat de controletoren verloren is gegaan. De NAVO verklaarde dat ze Joegoslavische troepen aanviel om de repressie in Kosovo te stoppen; Servië noemt de campagne officieel NAVO-agressie.
Wie was Života Đurić?
De commandant van het 241e squadron kwam om het leven op 25 maart 1999 toen zijn Orao neerstortte nabij Glogovac in Kosovo tijdens een gevechtsmissie. De oorzaak is nooit officieel vastgesteld. Bronnen vermelden zijn rang als majoor of luitenant-kolonel.
Hoe oud is de basis?
Volgens de luchthavenbeheerder dateert het militaire vliegveld uit 1967, toen het 235e Jachtbommenwerpersquadron arriveerde met F-84 Thunderjets. De huidige brigade werd opgericht op 13 juni 2007, maar viert haar oprichtingsdag op 28 november, de dag waarop het voorgangerregiment in 1949 werd opgericht.
Hoe druk is de luchthaven van Morava?
Niet echt. De Engelstalige Wikipedia vermeldt 529 passagiers in 2019 en 14.713 in 2025, terwijl de overheid 100.000 passagiers in 2020 verwacht, waarbij Air Serbia vliegt met een subsidie voor de openbare dienstverlening. Schattingen van de totale investering lopen uiteen van ongeveer 40 miljoen euro tot veel hogere bedragen die door de oppositie worden genoemd.
Is de luchtmachtbasis Lađevci (Morava) nog steeds een actieve militaire luchtmachtbasis?
Ja. Actief (gezamenlijk militair en civiel: J-22 Orao gevechtsvliegtuigen, Mi-35 gevechtshelikopters en het verkenningseskader van de 98e Luchtbrigade; civiel vliegveld Morava sinds 2019). De Servische luchtmacht en luchtverdediging beheert het vliegveld als de 98e Luchtbrigade; het civiele vliegveld Morava wordt beheerd door Aerodromi Srbije.
Wat is de ICAO-code van de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)?
De ICAO-code van Lađevci Air Base (Morava) is LYKV. Het vliegveld ligt op 212 m boven zeeniveau in het district Raška (Raški okrug), nabij Kraljevo, op 43,8181 N, 20,5861 E.
Hoe lang is de landingsbaan van de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)?
De luchtmachtbasis Lađevci (Morava) heeft één landingsbaan: 13/31, 2.265 m (7.431 ft), samengesteld.
Welke squadrons zijn gestationeerd op de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)?
Luchtmachtbasis Lađevci (Morava) herbergt momenteel het 241e jachtbommenwerperluchtvaartsquadron (241. lovačko-bombarderska avijacijska eskadrila) dat vliegt met de Soko J-22 Orao; 714th Anti-Armour Helicopter Squadron (714. protivoklopna helikopterska eskadrila) dat vliegt met de Mil Mi-35M, Mil Mi-35P; 353rd Reconnaissance Aviation Squadron (353. izviđačka avijacijska eskadrila) met de Antonov An-2TD, CASC CH-92A drone, CASC CH-95 drone; 98e Luchtverdedigingsartillerie-raketdivisie (98. artiljerijsko-raketni divisie PVO).
Welke vliegtuigen vlogen vroeger vanaf de luchtmachtbasis Lađevci (Morava)?
In de loop van haar geschiedenis heeft de luchtmachtbasis Lađevci (Morava) onderdak geboden aan het 98e Jachtbommenwerperregiment (98. lovačko-bombarderski avijacijski puk) (—) met de Soko J-22 Orao; het 235e Jachtbommenwerpersquadron (235. lovačko-bombarderska eskadrila) (1967–) met de Republic F-84 Thunderjet; en het 240e Jachtbommenwerpersquadron (1992–) met niet nader genoemde vliegtuigtypen.



Bronnen en verder lezen

Alle feiten gecontroleerd

Geverifieerd op 30-09-2026.