Een embargo en een trainer

In 1976 stopten de Verenigde Staten, onder het zogenaamde Kennedy-amendement, de wapenleveringen aan de militaire regering van Chili. De Chileense luchtmacht bleef daardoor vliegen met versleten Amerikaanse trainingsvliegtuigen die ze niet langer gemakkelijk kon repareren, in een tijd van spanningen met Argentinië en Peru. De oplossing was om een eigen vliegtuigindustrie op te zetten. De onderhoudsafdeling van de luchtmacht werd in 1980 IndAer en op 16 maart 1984 werd deze gereorganiseerd tot een apart staatsbedrijf, ENAER, met Het eerste serieuze vliegtuig is al in bezit..

Een Piper met een aerobaticvleugel

Dat vliegtuig was de T-35 Pillán, genoemd naar een geest uit het Mapuche-geloof. Het werd voor Chili ontwikkeld door Piper in Florida, die de romp van de PA-32R Saratoga gebruikte en deze voorzag van een nieuw middengedeelte en een vleugel die was ontworpen voor aerobatics. Het eerste prototype vloog op 6 maart 1981 in Lakeland. Piper leverde de bouwpakketten, ENAER assembleerde ze in de buurt van Santiago, en het eerste productievliegtuig bereikte de Luchtmachtacademie in augustus 1985. Spanje kocht het als de E.26 Tamiz, geassembleerd door CASA, en Paraguay, Panama, El Salvador en Guatemala volgden.

Valken uit Spanje

ENAER leerde ook van grotere machines. Chili kocht de Spaanse CASA C-101 straaltrainer als de T-36 Halcón, waarbij een deel van de bestelling lokaal werd geassembleerd, en vervolgens de lichte aanvalsvliegtuig A-36 Halcón, waarvan het prototype uit Spanje kwam en de overige 22 door ENAER werden geassembleerd. Het bedrijf moderniseerde ook de Chileense Mirage-gevechtsvliegtuigen tot de Pantera en werd onderhoudspartner voor F-16- en C-130-vloten van luchtmachten in heel Latijns-Amerika.

Het clubvliegtuig dat nooit verkocht is

Het eerste volledig Chileense ontwerp had minder geluk. De Ñamcú, een goedkope tweezitter voor vliegclubs, maakte zijn eerste vlucht in april 1989, maar een van de vier prototypes stortte in februari 1992 neer en de Chileense luchtmacht toonde geen interesse. Een Nederlands samenwerkingsverband, Euro-ENAER, streefde in de jaren negentig naar Europese certificering, terwijl de beloofde prijs steeg van 70.000 naar 160.000 Amerikaanse dollar. Uiteindelijk werd het vliegtuig in 2001 gecertificeerd, maar het lukte niet om de productiefinanciering rond te krijgen en het bedrijf ging datzelfde jaar failliet.

Pilláns erfgenaam

Tussen 1985 en 2014 werden meer dan 140 Pilláns gebouwd, die alleen al voor de Chileense luchtmacht meer dan 200.000 vlieguren maakten. Hun opvolger is wederom een ontwerp van ENAER. Het toestel, dat werd gelanceerd als de Pillán II en later werd omgedoopt tot T-40 Newen, maakt gebruik van koolstofvezel, een nieuwe vleugel en een digitale cockpit. Het prototype werd getoond in El Bosque op 25 november 2025 en formeel gepresenteerd op de FIDAE in april 2026, waarbij de Chileense luchtmacht 33 exemplaren bestelde.

Fabrieken

• El Bosque-fabriek • Luchtmachtbasis El Bosque, Santiago — Assemblage, vliegtuigstructuren en onderhoud

Records en primeurs

• De T-35 Pillán heeft de grens van 200.000 vlieguren bij de Chileense luchtmacht overschreden.