Dağın altında bir fabrika

Aralık 1939'da, Avrupa zaten savaş halindeyken, İsviçre'nin küçük Stans kasabasında tek bir amaçla bir şirket kuruldu: uçak üretmek. Destekçisi, Oerlikon fabrikasında parası olan herkese top satan sanayici Emil Bührle'ydi ve aracı ise Spitfire uçaklarını lisans altında üretmek için görüşmeler yapan Antoine Gazda'ydı. Yer seçimi, şimdi bir casus romanı gibi gelen bir nedenden dolayı yapıldı. Fabrikanın görülmesinin zor ve bombalanmasının daha da zor olacağı, Lucerne'nin üzerindeki sarp dağ sırası olan Pilatus Dağı'nın korunaklı bir bölgesindeydi. Dağ, şirkete adını verdi ve şirket de bu adı korudu.

Savaş uçağı parçalarından üretilen eğitim uçakları

Spitfire'lar hiç gelmedi. Bunun yerine Pilatus, savaş boyunca tarafsız bir ülkedeki genç bir firmanın yapabileceği şeyleri yaptı: İsviçre Hava Kuvvetleri için 33 adet EKW C-36 uçağını modifiye etti ve Mayıs 1944'te uçan beş koltuklu deneysel bir uçak olan SB-2 Pelican'ı inşa etti. İlk gerçek ürünü ise 1945'te üretilen, maliyetleri düşük tutmak için yuvarlanan, sağlam küçük bir pistonlu uçak olan P-2 eğitim uçağıydı. İsviçre yapımı Messerschmitt Bf 109 savaş uçaklarından alınan iniş takımı parçaları.. Hava kuvvetleri P-2'yi 35 yıl boyunca kullandı. 1953'te P-3 geldi ve savaş sonrası zorlu yıllarda Pilatus ayrıca de Havilland Vampire ve Venom uçakları için ahşap planörler ve gövdeler üretti.

Dhaulagiri'ye inen hamal.

Ardından, adını duyuran uçak geldi. PC-6 Porter ilk uçuşunu 4 Mayıs 1959'da gerçekleştirdi; tenis kortundan biraz daha uzun bir alana yük taşıyıp indirebilen, hantal, düz kenarlı bir hizmet uçağıydı. Alpler ve ormanlar için inşa edilmişti ve her yere gitti: Avusturyalı ve İsviçreli askerler, CIA'nın havayolu şirketi Air America da bu uçağı kullandı ve 1990'ların başlarında Avrupa'daki Porter'ların yaklaşık 'ı paraşütçü taşıyordu. Bir Porter hala rekoru elinde tutuyor: sabit kanatlı bir uçağın yaptığı en yüksek iniş, Nepal'deki Dhaulagiri buzulunda 5.750 metre yükseklikte yer alıyordu. Üretim 63 yıl sürdü ve 2022'de 604 adet teslimatla sona erdi.

Dünyayı fetheden antrenör

PC-7'nin hayata geçişi yavaş oldu. Bir prototip Nisan 1966'da uçtu, ancak proje ancak 1973 petrol krizi yakıt tüketimi yüksek jet eğitim uçaklarını abartılı göstermeye başlayınca ciddiye alındı. Üretim PC-7'si Ağustos 1978'de uçtu ve yirmiyi aşkın hava kuvveti için 618'den fazla üretildi. Halefi olan 1984 tarihli PC-9 ise daha da dikkat çekici bir şey yaptı: Beechcraft ile ortaklaşa yeniden inşa edilerek 1995'te Amerikan JPATS yarışmasını kazandı ve ABD Hava Kuvvetleri ve Donanması için yüzlerce sipariş edilen T-6 Texan II oldu. Ardından 2002 tarihli PC-21, öğrencileri turboprop bir uçakla neredeyse savaş uçağı kokpitine kadar götürmeyi hedefledi. Singapur'dan İspanya'ya kadar birçok hava kuvveti bu projeye katıldı.

PC-12 her şeyi değiştiriyor

1987'de Pilatus tamamen farklı bir şey üzerinde çalışmaya başladı: dokuz yolcu veya bir sedye taşıyabilecek kadar büyük, bir araba kadar ucuz, tek motorlu bir turboprop uçak. PC-12 ilk uçuşunu 31 Mayıs 1991'de gerçekleştirdi ve 1994'te sertifikalandırıldı. Avustralya Kraliyet Uçan Doktor Servisi ilk müşterisi oldu. ABD Hava Kuvvetleri, özel operasyonlar için U-28A Draco adıyla satın aldı. Mayıs 2023 itibarıyla, 2.000 adet teslim edilmişti. Filo on milyon uçuş saatini aşmıştı. İlk uçuşunu 2015'te gerçekleştiren PC-24 jeti de aynı formülü izledi: palet büyüklüğünde bir kargo kapısına sahip ve çakıl ve çimenlik alanlara iniş izni olan bir iş jeti.

Silahlar, skandallar ve gümrük vergileri

İsviçreli şirket, eğitim uçaklarının ne amaçla kullanıldığı sorusundan hiçbir zaman kurtulamadı. Myanmar ve Guatemala, Saddam Hüseyin'in Irak'ı, 1994'te Meksika'nın Chiapas bölgesi ve 2008'de Çad, eğitim uçağı olarak satılan Pilatus uçaklarına silah monte etti ve Bern defalarca buna yanıt vermek zorunda kaldı. 2019'da İsviçre Dışişleri Bakanlığı, Pilatus'un Suudi Arabistan ve BAE'deki PC-21'lere verdiği desteği durdurmaya çalıştı, ancak bu yasak 2021'de bir mahkeme tarafından iptal edildi; aynı yıl Hintli müfettişler bir PC-7 anlaşmasıyla ilgili rüşvet iddialarını araştırdı. Ağustos 2025'te 'luk bir ABD gümrük vergisi, Pilatus'un en büyük pazarına teslimatlarını durdurmasına neden oldu ve teslimatlar Kasım ayına kadar devam etti. Tüm bunlar yaşanırken, dağın altındaki fabrika inşa edilmeye devam etti.

Fabrikalar

• Stan'ın genel merkezi ve çalışmaları • Stans, Nidwalden, Buochs havaalanında — 1940'tan beri ana tesis; savaş zamanı güvenliği için Pilatus Dağı yakınlarında yer seçildi.
• Pilatus İş Uçakları / Pilatus Uçakları ABD • Broomfield, Colorado — Kuzey Amerika pazarı için tamamlama ve satış merkezi
• Pilatus Uçakları Avustralya • Adelaide, Güney Avustralya — Kuruluş yılı: 1998
• Pilatus Aircraft Ibérica • Sevilla, İspanya — Kuruluş yılı: 2024
• Pilatus Uçak Sanayi (Chongqing) • Chongqing, Çin — Ortak girişim 2013 yılında kurulmuştur.

İnsanlar

• Emil Georg Bührle • Sanayici, kurucu ortak — Pilatus'u destekleyen Oerlikon silah fabrikasının sahibi
• Antoine Gazda • Mühendis ve silah tüccarı, kurucu ortak — Şirket kurulmadan önce Spitfire lisansı için görüşmeler yaptı.
• Oscar J. Schwenk • 1993'ten itibaren CEO, 2020'ye kadar başkan — 1979'da mühendis olarak katıldı; 2000 yılında Unaxis'ten ayrılmayı ve PC-12, PC-21 ve PC-24 programlarını yönetti.
• Markus Bucher · CEO — PC-24 döneminde baş yönetici
• Hansueli Loosli • 2020'den itibaren başkanlık görevini yürütüyor — Swisscom'un eski başkanı

Rekorlar ve ilkler

• PC-6 Porter: Sabit kanatlı bir uçağın gerçekleştirdiği en yüksek iniş, Nepal'deki Dhaulagiri buzuluna 5.750 m (18.865 ft) yükseklikten iniş.
• PC-24: Standart palet boyutunda kargo kapısına sahip ilk iş jeti.
• PC-12 filosunun uçuş saati Mayıs 2023 itibarıyla 10 milyonu aştı.